Gervigreind: orðasafn og hugtök

300 hugtök

• Aðgangslykille. access tokenLöng runa stafa sem veitir forriti aðgang að þjónustu án þess að nota lykilorðið þitt. Hana á að meðhöndla eins og lykilorð.Forritun og tækni
• Aðgangsstýringe. access controlReglur og búnaður sem ráða hver fær að sjá, breyta eða eyða hverju í kerfi.Forritun og tækni
• Afmáning persónukennae. anonymisationAð afmá persónukenni úr gögnum svo ekki sé lengur hægt að rekja þau til einstaklings. Þá teljast gögnin ekki lengur persónuupplýsingar.Persónuvernd og lög
• Afturhvarfsprófe. regression testPróf sem athugar að það sem virkaði áður virki enn eftir breytingu.Forritun og tækni
• Almenn gervigreinde. artificial general intelligenceFræðileg gervigreind sem gæti leyst hvaða vitsmunaverkefni sem er á við manneskju. Hún er ekki til í dag.Grunnhugtök
• Athyglisvirknie. attention mechanismAðferð í tauganetum sem lætur hvern tóka meta hvaða aðrir tókar í textanum skipta mestu máli fyrir merkingu hans.Líkön
• Auðkenninge. authenticationStaðfesting á því hver notandi eða kerfi er, t.d. með lykilorði, rafrænum skilríkjum eða aðgangslykli.Forritun og tækni
• Aukninge. augmentationÞegar gervigreind styður manneskju í verki og gerir hana betri eða fljótari, í stað þess að vinna verkið í hennar stað.2 verkefniGrunnhugtök
• Ábyrgðaraðilie. data controllerSá sem ákveður í hvaða tilgangi og með hvaða hætti persónuupplýsingar eru unnar og ber ábyrgð á vinnslunni.Persónuvernd og lög
• Ábyrgðarskyldae. accountabilityKrafan um að sá sem vinnur persónuupplýsingar beri ábyrgð á að fylgja reglunum og geti sýnt fram á það.Persónuvernd og lög
• Áhrifastige. AI exposureMat á því hve stór hluti verkþátta starfs getur verið unninn með aðstoð gervigreindar. Það segir ekki til um hvort starfið hverfi.1 verkefniAðferðir
• Áhættumikið gervigreindarkerfie. high-risk AI systemGervigreindarkerfi sem gervigreindarreglugerð ESB gerir strangar kröfur til, t.d. við ráðningar, lánshæfismat og námsmat.Persónuvernd og lög
• Ákvarðanaskráe. decision logSkrá þar sem ákvarðanir eru skráðar með dagsetningu, ástæðu og hver ákvað, svo hægt sé að rekja hvers vegna eitthvað var gert.Forritun og tækni
• Ákvörðunarstuðningskerfie. decision support systemKerfi sem leggur fram upplýsingar, viðvaranir eða tillögur, en manneskjan tekur sjálf ákvörðunina.Aðferðir
• Árásarflöture. attack surfaceAllar leiðir sem árásaraðili gæti notað til að komast inn í kerfi eða ná í gögn.Forritun og tækni
• Ástandsviðhalde. predictive maintenanceViðhald sem byggir á mælingum á ástandi tækja, svo gert sé við þau áður en þau bila.Aðferðir
• Áætlunarhamure. plan modeStilling þar sem erindreki skoðar verkið og setur fram áætlun til samþykktar áður en hann breytir nokkru.Erindrekar og verkfæri
• Bakleite. reverse image searchLeit út frá mynd í stað orða, til að finna hvar myndin hefur birst áður og hver uppruni hennar er.Öryggi og siðferði
• Beislie. harnessUmgjörðin utan um líkan í erindreka: verkfærin, heimildirnar, leiðbeiningarnar og lykkjan sem stýrir því hvað gerist næst.Erindrekar og verkfæri
• Biðlari og þjónne. client-serverHögun þar sem biðlari, t.d. vafri eða app, sendir beiðnir og þjónn vinnur úr þeim og svarar.Forritun og tækni
• Blint traust á sjálfvirknie. automation biasTilhneiging til að treysta niðurstöðum tölvukerfis um of og skoða þær ekki gagnrýnið, jafnvel þegar vísbendingar benda til annars.Öryggi og siðferði
• Breytingaskráe. changelogSkrá sem segir í tímaröð hvað breyttist í hverri útgáfu hugbúnaðar.Forritun og tækni
• Dauður kóðie. dead codeKóði sem aldrei er keyrður eða hefur engin áhrif, en situr samt eftir í kóðasafninu.Forritun og tækni
• Djúpfölsune. deepfakeMynd, hljóð eða myndband sem gervigreind hefur búið til eða breytt þannig að það sýnir raunverulegt fólk gera eða segja eitthvað sem það gerði ekki.Öryggi og siðferði
• Djúpleite. deep researchEiginleiki þar sem gervigreind vinnur í nokkrar mínútur að ítarlegri rannsókn, leitar víða og skilar skýrslu með heimildum.Aðferðir
• Djúpnáme. deep learningTegund vélnáms sem notar tauganet með mörgum lögum og liggur að baki flestum nútíma líkönum fyrir mál, myndir og tal.Grunnhugtök
• Dreifingarlíkane. diffusion modelGerð myndlíkans sem býr til mynd með því að hreinsa burt suð í mörgum skrefum þar til mynd í samræmi við lýsinguna stendur eftir.Líkön
• Dulkóðune. encryptionGögnum er breytt í ólæsilegt form sem aðeins sá sem hefur réttan lykil getur lesið aftur.Forritun og tækni
• Dæmastýrð fyrirmælie. few-shot promptingFyrirmæli sem innihalda eitt eða fleiri dæmi um æskilega útkomu, svo líkanið líki eftir sniði og stíl.Aðferðir
• EARS-sniðe. Easy Approach to Requirements SyntaxEinföld aðferð til að skrifa kröfur sem skýrar setningar af gerðinni „Þegar … skal kerfið …“, svo þær séu prófanlegar.Forritun og tækni
• Efnisvottorðe. content credentialsUpplýsingar festar við skrá sem sýna hvernig hún varð til og hvort gervigreind kom þar við sögu.Öryggi og siðferði
• Eftiráskýringe. post-hoc rationalisationRök sem eru skrifuð eftir að niðurstaðan liggur fyrir, til að réttlæta hana frekar en til að komast að henni.Öryggi og siðferði
• Eiginleikaprófe. property-based testingPróf sem athugar að regla gildi fyrir hundruð sjálfvirkt myndaðra inntaka, ekki bara fáein valin dæmi.Forritun og tækni
• Einingaprófe. unit testSjálfvirkt próf sem athugar að lítill hluti kóða, svo sem eitt fall, skili réttri niðurstöðu við tiltekið inntak.Forritun og tækni
• Einsteypae. monolithHugbúnaður sem er byggður og gefinn út sem ein heild, öfugt við örþjónustur.Forritun og tækni
• Eldri kóðie. legacy codeGamall kóði sem er enn í notkun en fáir þekkja vel, oft án prófa og skjölunar.Forritun og tækni
• Endapunkture. endpointTiltekið vistfang í forritaskilum sem tekur við beiðnum og skilar svari, t.d. /api/pantanir.Forritun og tækni
• Endurkeyranleikie. idempotencyEiginleiki aðgerðar sem hefur sömu áhrif hvort sem hún er keyrð einu sinni eða oftar.Forritun og tækni
• Endurnýjunartókie. refresh tokenLanglífur lykill sem forrit notar til að sækja nýjan aðgangslykil þegar sá gamli rennur út, án nýrrar innskráningar.Forritun og tækni
• Endurpersónugreininge. re-identificationÞegar gögn sem áttu að vera nafnlaus eru rakin aftur til einstaklings, oft með því að tengja þau öðrum gögnum.Persónuvernd og lög
• Endurskipulagning kóðae. refactoringAð breyta uppbyggingu kóða til að gera hann læsilegri eða viðhaldsvænni án þess að breyta hegðun hans.Forritun og tækni
• Erindrekaforritune. agentic codingForritun þar sem erindreki les kóðann, gerir breytingar, keyrir próf og lagar villur í mörgum skrefum, undir eftirliti forritara.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekahamure. agent modeStilling í gervigreindarverkfæri þar sem líkanið vinnur verk í mörgum skrefum og notar verkfæri í stað þess að svara einu sinni.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekasafne. agent storeSafn innan gervigreindarverkfæris þar sem erindrekar eru birtir, svo samstarfsfólk geti fundið þá og notað.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekie. agentGervigreindarkerfi sem vinnur verk í mörgum skrefum fyrir þig: ákveður næsta skref, notar verkfæri og heldur áfram þar til verkinu er lokið.Erindrekar og verkfæri
• Félagsleg blekkinge. social engineeringÁrásir sem beinast að fólki frekar en tækni: árásaraðili þykist vera einhver annar og fær fólk til að gefa upp aðgang, upplýsingar eða fé.Forritun og tækni
• Félagsleg stigagjöfe. social scoringÞegar fólki eru gefin stig eftir hegðun eða eiginleikum og stigin notuð gegn því á óskyldum sviðum. Bannað í ESB.Persónuvernd og lög
• Fínstillinge. fine-tuningFrekari þjálfun á fullbúnu líkani með minna, sérhæfðu gagnasafni, svo það hegði sér eða skrifi á tiltekinn hátt.Líkön
• Fjölerindrekakerfie. multi-agent systemKerfi þar sem nokkrir erindrekar með ólík hlutverk vinna saman að einu verki.Erindrekar og verkfæri
• Fjölþátta auðkenninge. multi-factor authenticationInnskráning sem krefst fleiri en einnar sönnunar á hver þú ert, til dæmis lykilorðs og kóða úr síma.Forritun og tækni
• Fjölþátta líkane. multimodal modelLíkan sem getur tekið við og skilað fleiri en einni tegund gagna, til dæmis texta, myndum og hljóði.Líkön
• Flokkune. classificationAð setja hvert atriði í einn af fyrirfram ákveðnum flokkum, t.d. erindi í rétta deild.Aðferðir
• Forritaskile. APITengiflötur sem leyfir einu forriti að senda beiðnir til annars og fá gögn eða aðgerðir til baka á föstu sniði.Forritun og tækni
• Forspárflokkune. predictive codingAðferð við skjalayfirferð þar sem líkan lærir af ákvörðunum lögfræðinga og raðar eða flokkar hin skjölin.Aðferðir
• Forstjórasvike. CEO fraudSvik þar sem einhver þykist vera stjórnandi og biður starfsmann að millifæra fé eða senda gögn í flýti.Forritun og tækni
• Framhaldsbeiðnie. follow-up promptNæstu fyrirmæli í sama samtali. Þau byggja á fyrra svari og segja hvað á að breytast og hvað á að halda sér.Aðferðir
• Frávikagreininge. anomaly detectionAðferð sem finnur gögn eða atburði sem skera sig frá venjulegu mynstri, til dæmis grunsamlega greiðslu eða bilaðan skynjara.Aðferðir
• Frumgerðe. prototypeFyrsta, einfalda útgáfa af lausn sem er gerð til að prófa hugmynd áður en lagt er í fulla smíði.Aðferðir
• Fyrirmælagerðe. prompt engineeringAð semja, prófa og laga fyrirmæli markvisst til að fá áreiðanlegri og betri niðurstöður frá gervigreind.Aðferðir
• Fyrirmælainnskote. prompt injectionÁrás eða aðstæður þar sem texti í skjali, tölvupósti eða vefsíðu inniheldur fyrirmæli sem líkanið tekur sem skipanir frá þér.Öryggi og siðferði
• Fyrirmælakeðjae. prompt chainingAð skipta flóknu verkefni í röð einfaldari fyrirmæla þar sem úttak eins verður inntak þess næsta.Aðferðir
• Fyrirmælasniðmáte. prompt templateTilbúin fyrirmæli með eyðum sem er fyllt út í, svo hægt sé að endurnota góð fyrirmæli með nýjum upplýsingum.Aðferðir
• Fyrirmælie. promptTextinn sem þú gefur gervigreind til að segja henni hvað hún á að gera. Skýr fyrirmæli skila betri svörum.23 verkefniAðferðir
• Fyrirmæli án dæmae. zero-shot promptingFyrirmæli sem lýsa verkinu án þess að sýna dæmi um rétt svar. Líkanið byggir eingöngu á lýsingunni.Aðferðir
• Færibreytae. parameterTölugildi inni í líkani sem lærist við þjálfun. Stór mállíkön hafa milljarða færibreytna.Líkön
• Færibreyttar fyrirspurnire. parameterized queriesGagnagrunnsfyrirspurnir þar sem gildi frá notanda eru send sér, aðskilin frá SQL-textanum. Helsta vörnin gegn SQL-innspýtingu.Forritun og tækni
• Færnipakkie. agent skillVerklag í einni möppu sem verkfærið sækir sjálft þegar beiðnin passar við lýsingu pakkans.1 verkefniErindrekar og verkfæri
• Gagnagíslabúnaðure. ransomwareSpilliforrit sem dulkóðar gögn eða læsir þeim og krefst lausnargjalds fyrir að opna þau aftur.Forritun og tækni
• Gagnagrunnsflutningure. database migrationSkráð breyting á uppbyggingu gagnagrunns, t.d. ný tafla eða nýr dálkur, keyrð í sömu röð alls staðar.Forritun og tækni
• Gagnahlutdrægnie. data biasSkekkja í gögnunum sjálfum, til dæmis að hópa vanti eða að þeir séu ranglega skráðir, sem líkanið lærir svo af.Öryggi og siðferði
• Gagnamörk ESBe. EU Data BoundarySkuldbinding Microsoft um að geyma og vinna gögn viðskiptavina í ESB- og EFTA-löndum, sem hluta af þjónustu eins og Microsoft 365.Persónuvernd og lög
• Gagnanáme. text and data miningSjálfvirk greining á miklu magni texta og gagna til að finna mynstur, til dæmis þegar líkön eru þjálfuð.Persónuvernd og lög
• Gagnasvæðie. data regionLandsvæðið þar sem þjónusta geymir og vinnur gögnin, til dæmis innan EES eða í Bandaríkjunum.Persónuvernd og lög
• Gagnavernd fyrirtækjae. enterprise data protectionHeiti yfir þær verndarráðstafanir sem gervigreindarþjónusta býður fyrirtækjum, svo sem að gögn séu ekki notuð til þjálfunar.Persónuvernd og lög
• Gagnsæie. transparencyAð það sé ljóst hvenær gervigreind er notuð, hvernig hún virkar í grófum dráttum og á hverju niðurstöður byggja.Öryggi og siðferði
• Gagnsæisskyldae. transparency obligationSkylda til að segja fólki frá því þegar það á í samskiptum við gervigreind eða fær efni sem hún bjó til.Persónuvernd og lög
• Gerviauðkenninge. pseudonymisationPersónukennum er skipt út fyrir auðkenni og lykillinn geymdur sér. Gögnin teljast áfram persónuupplýsingar.Persónuvernd og lög
• Gervigreinde. artificial intelligenceTölvukerfi sem leysa verkefni sem við tengjum við mannlega greind, til dæmis að skilja texta, þekkja myndir og taka ákvarðanir.23 verkefniGrunnhugtök
• Gervigreindarfroðae. AI slopInnihaldsrýrt efni sem gervigreind framleiðir í miklu magni og lítur vel út en gefur lítið, svo sem almennt og endurtekið texta- og myndefni.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarlæsie. AI literacyHæfni til að skilja í grófum dráttum hvað gervigreind getur og getur ekki, nota hana af dómgreind og meta niðurstöður hennar.Grunnhugtök
• Gervigreindarreglugerð ESBe. EU AI ActReglugerð Evrópusambandsins um gervigreind sem flokkar kerfi eftir áhættu og setur kröfur eftir því.Persónuvernd og lög
• Gervigreindarskynjarie. AI detectorForrit sem segist meta hvort texti sé skrifaður af gervigreind. Niðurstöður þeirra eru ónákvæmar og ættu ekki að vera eina sönnunin.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarstefnae. AI policyReglur vinnustaðar um hvaða gervigreindarverkfæri má nota, í hvað og með hvaða gögn.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarstýringe. AI governanceSá rammi sem stofnun setur um gervigreind: ábyrgð, samþykkt verkfæri, áhættumat, eftirlit og viðbrögð þegar eitthvað fer úrskeiðis.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarveture. AI winterTímabil þar sem áhugi á gervigreind og fjármagn til rannsókna dróst saman eftir að væntingar stóðust ekki.Grunnhugtök
• Gervigreindarþroskie. AI maturityMat á því hversu langt vinnustaður er kominn í að nýta gervigreind, frá fyrstu tilraunum til skipulagðrar notkunar í öllum rekstri.Grunnhugtök
• Gervigögne. synthetic dataGögn sem eru búin til með tölvu og líkja eftir raunverulegum gögnum, til dæmis til prófana án þess að nota persónuupplýsingar.Grunnhugtök
• GPTe. generative pre-trained transformerSkammstöfun sem lýsir gerð mállíkana: forþjálfaður umbreytir sem býr til texta. OpenAI notar hana um líkanaröð sína.Líkön
• Gæðahliðe. quality gateSkilyrði sem verk þarf að standast áður en það fær að halda áfram í næsta skref.Forritun og tækni
• Heildarprófe. end-to-end testPróf sem líkir eftir notanda og fer í gegnum heilt ferli í kerfinu, frá innskráningu til niðurstöðu.Forritun og tækni
• Heimildahamure. permission modeStilling sem ræður því hvaða aðgerðir erindreki má gera án þess að spyrja fyrst.Erindrekar og verkfæri
• Heimildastoðe. groundingAð byggja svar gervigreindar á tilteknum heimildum, svo hægt sé að rekja það og staðfesta.Aðferðir
• Hitastige. temperatureStilling sem ræður hversu tilviljanakennt líkan velur næsta tóka. Lágt hitastig gefur fyrirsjáanlegri svör, hátt fjölbreyttari.Líkön
• Hlutanete. Internet of ThingsTæki með skynjurum og nettengingu sem senda gögn og hægt er að stýra, t.d. mælar, hitastillar og myndavélar.Forritun og tækni
• Hlutdrægnie. biasKerfisbundin skekkja í niðurstöðum gervigreindar sem stafar af gögnum, hönnun eða notkun og getur komið ójafnt niður á hópum.Öryggi og siðferði
• Hlutdrægniúttekte. bias auditKerfisbundin athugun á því hvort gervigreindarkerfi skili ólíkum niðurstöðum fyrir ólíka hópa.Öryggi og siðferði
• Hlutverkafyrirmælie. role promptingFyrirmæli sem biðja líkanið að svara út frá tilteknu hlutverki, til dæmis „sem reyndur skjalavörður“, til að stýra sjónarhorni og tón.Aðferðir
• Hlutverkastýrð aðgangsstýringe. role-based access controlAðgangur er gefinn eftir hlutverki, t.d. lesandi, ritstjóri eða stjórnandi, en ekki hverjum notanda fyrir sig.Forritun og tækni
• Hugsunarhamure. extended thinkingStilling þar sem líkan hugsar í skrefum áður en það svarar. Svarið verður oft betra en tekur lengri tíma og kostar fleiri tóka.Líkön
• Höfundarrétture. copyrightRéttur höfundar til að ráða hvernig verk hans er afritað, birt og dreift, t.d. texti, myndir, tónlist og kóði.Persónuvernd og lög
• Innbrotsprófune. penetration testingLeyfð og skipulögð árás á eigið kerfi til að finna veikleika áður en óviðkomandi gera það.Forritun og tækni
• Innfellinge. embeddingTalnaruna sem lýsir merkingu texta eða myndar, svo hægt sé að finna efni sem er líkt að merkingu.Líkön
• Innfyllinge. inpaintingAð láta gervigreind fylla upp í valið svæði á mynd, til dæmis til að fjarlægja hlut eða skipta honum út.Líkön
• Innleiðing gervigreindare. AI adoptionFerlið þegar vinnustaður tekur gervigreind í notkun: val á verkfærum, reglur, þjálfun og eftirfylgni.Aðferðir
• Ítrune. iterationAð bæta afurð í endurteknum umferðum: prófa, skoða niðurstöðuna og laga það sem vantar.Aðferðir
• Jaðartilvike. edge caseÓvenjulegt inntak við mörk þess sem kerfi á að ráða við, t.d. tómur reitur eða mjög langt nafn.Forritun og tækni
• JWTe. JSON Web TokenStaðlað snið fyrir aðgangslykil sem ber upplýsingar um notandann, t.d. hver hann er og hvað hann má. Oftast er hann undirritaður.Forritun og tækni
• Kapphlaupsvillae. race conditionVilla sem kemur upp þegar niðurstaðan ræðst af því í hvaða röð samhliða aðgerðir klárast.Forritun og tækni
• Keðjuhugsune. chain-of-thought promptingAðferð þar sem líkanið er beðið að rekja rök sín skref fyrir skref áður en það gefur lokasvar.Aðferðir
• Kerfisfyrirmælie. system promptFöst fyrirmæli sem stilla hegðun gervigreindar fyrirfram, áður en notandinn skrifar nokkuð, til dæmis hlutverk, tón og takmarkanir.Aðferðir
• Keyrsluskráe. logSkrá þar sem kerfi skráir jafnóðum hvað það gerir, með tíma, atburðum og villum.Forritun og tækni
• Keyrsluvillae. runtime errorVilla sem kemur upp þegar forritið er í gangi, t.d. deiling með núlli eða skrá sem finnst ekki.Forritun og tækni
• Klösune. clusteringAð skipta gögnum í hópa eftir því hve lík atriðin eru, án þess að flokkarnir séu ákveðnir fyrir fram.Aðferðir
• Kóðalykte. code smellMerki í kóða sem bendir til að hönnunin sé að verða erfið, t.d. risastór föll eða afritaður kóði.Forritun og tækni
• Kóðarýnie. code reviewÞegar annar maður, eða gervigreind, fer yfir kóða áður en hann er sameinaður, til að finna villur og tryggja gæði.Forritun og tækni
• Kóðasafne. repositoryGeymslustaður fyrir allan kóða verkefnis ásamt sögu hverrar breytingar, oftast í Git.Forritun og tækni
• Kóðaskráninge. commitVistuð breyting í kóðasafni, með skilaboðum sem segja hvað var gert og hvers vegna.Forritun og tækni
• Krókure. hookSkrifta sem verkfærið keyrir alltaf á tilteknum stað í vinnulotu, óháð því hvað líkanið ákveður.Erindrekar og verkfæri
• KV-skyndiminnie. KV cacheMinni sem geymir útreikninga mállíkans á fyrri tókum svo það þurfi ekki að reikna þá aftur fyrir hvern nýjan tóka.Líkön
• Kynjahlutdrægnie. gender biasÞegar gervigreind meðhöndlar kyn ólíkt eða endurtekur staðalmyndir um kyn í svörum sínum.Öryggi og siðferði
• Lage. layerEitt þrep í tauganeti. Gögnin fara í gegnum mörg lög og hvert þeirra vinnur nánar úr því sem kom frá laginu á undan.Líkön
• Leiðbeiningar verkefnasvæðise. project instructionsFöst fyrirmæli sem gilda í öllum samtölum innan eins verkefnasvæðis, svo þú þurfir ekki að endurtaka bakgrunn og kröfur.1 verkefniErindrekar og verkfæri
• Leitarstudd svörune. retrieval-augmented generationAðferð þar sem kerfið leitar fyrst í tilteknum skjölum og lætur líkanið svara út frá því sem fannst, með vísun í heimildir.Aðferðir
• Leyndarmále. secretLykilorð, aðgangslykill eða annað gildi sem opnar aðgang að kerfi og má aldrei standa í kóða eða fyrirmælum.Forritun og tækni
• Lint-verkfærie. linterVerkfæri sem les kóða án þess að keyra hann og bendir á líklegar villur og frávik frá stílreglum.Forritun og tækni
• Líkane. AI modelKjarninn í gervigreindarkerfi: tölur sem hafa lært mynstur úr gögnum og eru notaðar til að svara, spá eða búa til efni.1 verkefniGrunnhugtök
• Ljóslesture. optical character recognitionTækni sem les texta af myndum og skönnuðum skjölum og breytir honum í texta sem hægt er að leita í og vinna með.Líkön
• Lykilnotandie. AI championStarfsmaður sem fær meiri þjálfun í nýju verkfæri og hjálpar samstarfsfólki sínu að nota það.Aðferðir
• Lýsigögne. metadataGögn um gögn, t.d. höfundur, dagsetning og staðsetning sem fylgja skjali eða mynd.Forritun og tækni
• Mannleg aðkomae. human-in-the-loopFyrirkomulag þar sem manneskja fer yfir eða samþykkir niðurstöður gervigreindar áður en þær hafa áhrif.Öryggi og siðferði
• Markvissar vefveiðare. spear phishingVefveiðar sem beinast að ákveðnum einstaklingi og eru sniðnar að honum með upplýsingum um starf hans og samstarfsfólk.Forritun og tækni
• Mat á áhrifum á persónuvernde. data protection impact assessmentSkriflegt mat á áhættu fyrir einstaklinga, gert áður en hafin er vinnsla persónuupplýsinga sem líklega er áhættusöm.Persónuvernd og lög
• Matsprófe. evalsSafn prófa sem mælir hvort gervigreindarlausn skili réttri og viðunandi niðurstöðu, svo breytingar byggi á mælingum.Aðferðir
• Mállíkane. large language modelLíkan þjálfað á miklu magni texta sem býr til texta með því að spá fyrir um næsta tóka. Á því byggja ChatGPT, Claude og Gemini.Líkön
• Máltæknie. natural language processingSvið sem fæst við að tölvur skilji, vinni úr og búi til mannlegt mál, ritað og talað.Grunnhugtök
• MCPe. Model Context ProtocolOpinn staðall sem lýsir því hvernig gervigreindarforrit tengjast gögnum og verkfærum, svo ein tenging nýtist mörgum forritum.Erindrekar og verkfæri
• Metafyrirmælie. meta promptingFyrirmæli um fyrirmæli: gervigreind er beðin að skrifa, gagnrýna eða bæta önnur fyrirmæli.Aðferðir
• Millilage. middlewareKóði sem keyrir á milli þess að beiðni berst og forritið svarar, t.d. til að athuga innskráningu.Forritun og tækni
• Minnie. memoryVirkni sem lætur spjallmenni muna upplýsingar á milli samtala, t.d. starf notandans eða hvernig hann vill fá svörin.Erindrekar og verkfæri
• Minnstu réttindie. least privilegeMeginregla um að notandi, forrit eða erindreki fái aðeins þann aðgang sem verkið krefst, ekkert umfram það.Forritun og tækni
• Myndfyrirmælie. image promptFyrirmæli sem lýsa mynd sem gervigreind á að búa til: myndefni, stíl, sjónarhorni, birtu og hlutföllum.Aðferðir
• Myndgerðe. image generationGervigreind sem býr til myndir út frá textalýsingu eða annarri mynd.Líkön
• Myndlíkane. image modelGervigreindarlíkan sem býr til eða breytir myndum, oftast út frá texta sem lýsir því sem á að sjást.Líkön
• Myndlýsinge. alt textStuttur texti sem lýsir mynd fyrir þá sem sjá hana ekki, t.d. notendur skjálesara.Forritun og tækni
• Mælingarhlutdrægnie. measurement biasSkekkja sem verður þegar það sem er mælt lýsir ekki því sem raunverulega á að meta.Öryggi og siðferði
• Ofurgervigreinde. artificial superintelligenceTilgáta um gervigreind sem er mun snjallari en manneskjur á nær öllum sviðum. Slík gervigreind er ekki til.Grunnhugtök
• Ofþjálfune. overfittingÞegar líkan lærir þjálfunargögnin of vel, með tilviljunum og öllu, og spáir því illa fyrir um ný gögn.Líkön
• Opið líkane. open-weight modelLíkan sem er gefið út svo hver sem er getur sótt það og keyrt á eigin vélbúnaði. Textinn þarf þá ekki að fara til framleiðandans.Líkön
• Opinn hugbúnaðure. open sourceHugbúnaður þar sem kóðinn er öllum aðgengilegur og leyfið heimilar að nota hann, breyta honum og dreifa.Forritun og tækni
• Óstöðugt prófe. flaky testPróf sem stundum stenst og stundum ekki, án þess að kóðanum hafi verið breytt.Forritun og tækni
• Pakkie. dependencyTilbúinn kóði frá öðrum sem verkefni byggir á og er sóttur með pakkastjóra, t.d. npm eða pip.Forritun og tækni
• Persónuupplýsingare. personal dataHvers kyns upplýsingar um einstakling sem er eða getur orðið persónugreindur, til dæmis nafn, kennitala, netfang eða mynd.4 verkefniPersónuvernd og lög
• Persónuvernde. data protectionVernd einstaklinga þegar upplýsingar um þá eru unnar, með rétt til að vita, leiðrétta og eyða upplýsingum um sig.1 verkefniPersónuvernd og lög
• Persónuverndarfulltrúie. data protection officerSérfræðingur sem ráðleggur stofnun eða fyrirtæki um persónuvernd og fylgist með að reglum sé fylgt.Persónuvernd og lög
• Persónuverndarreglugerðe. General Data Protection RegulationReglugerð ESB um vernd persónuupplýsinga, sem gildir líka á Íslandi í gegnum persónuverndarlög nr. 90/2018.Persónuvernd og lög
• Prófanadrifin þróune. test-driven developmentVinnulag þar sem prófið er skrifað fyrst, svo kóðinn sem lætur það standast og loks er tekið til.Forritun og tækni
• Prófanaþekjae. code coverageHlutfall kóðans sem prófin keyra í raun, t.d. 80 % af línunum.Forritun og tækni
• Prófunargögne. test dataGögn sem eru útbúin eða valin til að prófa kerfi, helst án raunverulegra persónuupplýsinga.Forritun og tækni
• Prófunarviðmiðe. test oracleÞað sem segir til um hvort niðurstaða prófs sé rétt: þekkt svar, regla eða annað kerfi til samanburðar.Forritun og tækni
• PR-beiðnie. pull requestBeiðni um að breytingar úr einni grein kóða verði sameinaðar í aðra, venjulega eftir yfirferð annarra.Forritun og tækni
• Raddhamure. voice modeStilling þar sem þú talar við gervigreind í rauntíma og hún svarar með tali í stað texta.Erindrekar og verkfæri
• Raddklónune. voice cloningAð láta gervigreind líkja eftir rödd tiltekinnar manneskju út frá stuttri upptöku.Öryggi og siðferði
• Raðaöryggie. row-level securityReglur í gagnagrunni sem ráða hvaða raðir í töflu hver notandi má sjá og breyta.Forritun og tækni
• Rauðliðe. red teamHópur sem reynir vísvitandi að fá kerfi til að bregðast, til að finna veikleika áður en aðrir gera það.Öryggi og siðferði
• Raunumhverfie. productionUmhverfið þar sem raunverulegir notendur nota hugbúnaðinn, öfugt við prófunarumhverfi. Villur þar hafa raunveruleg áhrif.Forritun og tækni
• Regluleg segðe. regular expressionStuttur mynsturtexti sem lýsir hvaða strengir passa, t.d. til að finna öll netföng í skjali.Forritun og tækni
• Reiknirite. algorithmSkýr runa skrefa sem leysir tiltekið verkefni, til dæmis að raða lista eða meta hvort lán sé áhættusamt.Grunnhugtök
• Rekjanleikie. traceabilityAð hægt sé að rekja hvaðan niðurstaða kom: hvaða gögn, hvaða verkfæri og hver samþykkti hana.Öryggi og siðferði
• Rótargreininge. root cause analysisLeit að upphaflegri orsök vanda, ekki bara einkennum hans, svo hægt sé að koma í veg fyrir að hann endurtaki sig.9 verkefniAðferðir
• Runuvinnslae. batch processingAð safna mörgum verkum saman og vinna þau í einni lotu, oft síðar og ódýrar, í stað þess að vinna hvert jafnóðum.Forritun og tækni
• Rusl inn, rusl úte. garbage in, garbage outRegla um að gæði úttaks ráðist af gæðum inntaks: léleg gögn eða óskýr fyrirmæli gefa lélega niðurstöðu.Aðferðir
• Röklíkane. reasoning modelMállíkan sem vinnur úr erfiðum spurningum í mörgum skrefum áður en það svarar, svo það ræður betur við rökhugsun og útreikninga.Líkön
• Rökvillae. logic errorVilla þar sem kóðinn keyrir án athugasemda en skilar rangri niðurstöðu.Forritun og tækni
• Röng ábendinge. false positiveÞegar kerfi merkir eitthvað sem vandamál eða tilvik sem reynist ekki vera það.Aðferðir
• Samhengisgluggie. context windowHámarksmagn texta sem líkan getur haft til hliðsjónar í einu, mælt í tókum. Það sem fellur utan hans er ekki með í svarinu.Aðferðir
• Samhengisreke. context driftÞegar mállíkan eða erindreki hættir smám saman að fylgja fyrri fyrirmælum, takmörkunum eða markmiði í löngu samtali eða vinnulotu.Aðferðir
• Samhengisskráe. context fileTextaskrá í verkefninu sem forritunarverkfærið les í upphafi hverrar lotu, með skipunum, venjum og bönnum.Erindrekar og verkfæri
• Samhengisstjórnune. context engineeringAð velja og skipuleggja hvaða upplýsingar líkanið fær í samhengisgluggann svo það hafi allt sem þarf, og ekkert umfram.Aðferðir
• Samtalsgervigreinde. conversational AIGervigreind sem á samskipti við fólk á venjulegu máli, í texta eða tali, t.d. spjallmenni og raddaðstoð.Grunnhugtök
• Samþjöppun samhengise. context compactionÞegar samhengisglugginn fyllist dregur verkfærið fyrri hluta samtalsins saman í styttri texta og heldur svo áfram.Aðferðir
• Samþykktarpunkture. checkpointStaður í verki þar sem verkfærið stoppar og bíður eftir samþykki manneskju áður en það heldur áfram.Erindrekar og verkfæri
• Samþykktarviðmiðe. acceptance criteriaSkýr, prófanleg skilyrði sem verk þarf að uppfylla til að teljast búið og samþykkt.Forritun og tækni
• Samþættingarprófe. integration testPróf sem athugar hvort nokkrir hlutar kerfis vinni rétt saman, t.d. forrit og gagnagrunnur.Forritun og tækni
• Sandkassie. sandboxEinangrað umhverfi þar sem forrit eða erindreki getur keyrt án þess að hafa áhrif á restina af kerfinu.Forritun og tækni
• Sauðakóðie. pseudocodeLýsing á reikniriti í skrefum á venjulegu máli, án þess að fylgja reglum tiltekins forritunarmáls.Forritun og tækni
• Sérfræðikerfie. expert systemEldri gerð gervigreindar sem tekur ákvarðanir eftir reglum sem sérfræðingar skrifuðu niður, í stað þess að læra af gögnum.Grunnhugtök
• Sérsniðið GPTe. custom GPTÚtgáfa af ChatGPT sem notandi stillir með eigin leiðbeiningum og skjölum fyrir tiltekið verkefni.Líkön
• Sérsniðin fyrirmælie. custom instructionsFyrirmæli sem þú vistar einu sinni og verkfærið notar í öllum samtölum þínum, til dæmis um tón, hlutverk og snið.1 verkefniAðferðir
• Sjálfvirk ákvarðanatakae. automated decision-makingÁkvörðun um einstakling sem kerfi tekur án þess að manneskja meti málið. Um slíkar ákvarðanir gilda sérstakar reglur.Persónuvernd og lög
• Sjálfvirknie. automationÞegar kerfi vinnur verk sjálft, án þess að manneskja geri hvert skref. Með gervigreind er hægt að sjálfvirknivæða fleiri verk en áður.2 verkefniGrunnhugtök
• Sjálfvirknistige. levels of automationMat á því hve stóran hluta verks má fela vél, frá engu til fullrar sjálfvirkni.Aðferðir
• Sjálfvirknivæðing verkferlae. workflow automationAð láta tölvukerfi vinna endurtekin skref í verkferli sjálfkrafa, svo fólk sinni því sem krefst dómgreindar.Aðferðir
• Skemae. schemaLýsing á uppbyggingu gagna: hvaða reitir eru til, af hvaða tagi og hvernig þeir tengjast.Forritun og tækni
• Skipanalínae. command lineTextaviðmót þar sem skipanir eru slegnar inn og tölvan svarar í texta, án glugga og hnappa.Forritun og tækni
• Skipulagsdrifin þróune. spec-driven developmentVinnulag þar sem kröfur, hönnun og verkþættir eru skrifuð fyrst og erindreki forritar svo eftir þeim.Forritun og tækni
• Skipulagt úttake. structured outputSvar frá mállíkani í föstu sniði, t.d. JSON eða töflu, svo annað forrit geti lesið það beint.Aðferðir
• Skjátextie. captionsTexti sem birtist á skjá samhliða myndskeiði og fylgir því sem sagt er.Forritun og tækni
• Skriftae. scriptLítið forrit sem keyrir röð skipana sjálfvirkt, t.d. til að endurnefna skrár eða sækja gögn.Forritun og tækni
• Skugganotkun gervigreindare. shadow AIÞegar starfsfólk notar gervigreindarverkfæri í vinnu sem vinnustaðurinn hefur ekki samþykkt, oft með persónulegum aðgangi.Öryggi og siðferði
• Skyndiminni fyrirmælae. prompt cachingTækni þar sem þjónustan geymir vinnslu á föstum fyrri hluta fyrirmæla og endurnýtir hann, sem lækkar kostnað og bið.Aðferðir
• Skýjaerindrekie. cloud agentErindreki sem keyrir á netþjóni í skýinu í stað tölvunnar þinnar og heldur áfram að vinna þótt þú sért ekki við tölvuna.Erindrekar og verkfæri
• Skýjavistune. cloud storageGeymsla gagna á netþjónum þjónustuaðila sem nálgast má um netið, í stað eigin tölvu.Forritun og tækni
• Skömmtune. quantizationAð minnka líkan með því að geyma tölurnar í því með minni nákvæmni. Það keyrir þá hraðar og á minni vélbúnaði.Líkön
• Slembiskógure. random forestVélnámsaðferð þar sem mörg ákvörðunartré eru þjálfuð hvert á sínu úrtaki gagnanna og kjósa svo um niðurstöðuna.Líkön
• Smjaðure. sycophancyTilhneiging gervigreindar til að samsinna þér og hrósa í stað þess að leiðrétta, jafnvel þegar þú hefur rangt fyrir þér.Öryggi og siðferði
• Spágreininge. predictive analyticsGreining á sögulegum gögnum til að spá fyrir um það sem er líklegt að gerist, t.d. eftirspurn eða bilanir.Aðferðir
• Spálíkane. predictive modelLíkan sem notar söguleg gögn til að spá fyrir um hvað gerist næst eða hvernig mál fer.Líkön
• Spjallmennie. chatbotForrit sem ræðir við þig í texta eða tali. Nútíma spjallmenni byggja yfirleitt á mállíkani.1 verkefniErindrekar og verkfæri
• Spunagreinde. generative AIGervigreind sem býr til nýtt efni, svo sem texta, myndir, hljóð eða kóða, út frá fyrirmælum frá þér.Grunnhugtök
• SQL-innspýtinge. SQL injectionÁrás þar sem illgjarn texti er settur í innsláttarreit svo hann keyrist sem gagnagrunnsskipun og gefur aðgang að gögnum.Forritun og tækni
• Staðalmyndahlutdrægnie. stereotype biasÞegar gervigreind tengir hópa fólks við staðalmyndir, til dæmis um störf, eiginleika eða útlit.Öryggi og siðferði
• Staðbundin gervigreinde. local AIGervigreind sem keyrir á eigin tölvu eða þjóni í stað skýjaþjónustu, svo gögnin fara ekki út fyrir vinnustaðinn.Líkön
• Staðfesting inntakse. input validationAthugun á því að gögn frá notanda eða öðru kerfi séu á réttu formi áður en unnið er með þau.Forritun og tækni
• Staðgengille. mockGervieining sem kemur í stað raunverulegrar þjónustu í prófi, t.d. póstþjóns, svo prófið keyri án hennar.Forritun og tækni
• Staðgengilsbreytae. proxy variableBreyta sem virðist hlutlaus en fylgir í raun eiginleika sem ekki má byggja á, til dæmis póstnúmer sem fylgir uppruna.Öryggi og siðferði
• Staðlaðir samningsskilmálare. standard contractual clausesSamningsákvæði frá framkvæmdastjórn ESB sem eru notuð til að heimila flutning persónuupplýsinga út fyrir EES.Persónuvernd og lög
• Staðreyndaskoðune. fact-checkingAð sannreyna fullyrðingar, tölur og heimildir í svari gervigreindar áður en því er treyst eða það birt.Öryggi og siðferði
• Staflarakninge. stack traceListi sem forrit skrifar út við villu og sýnir í hvaða röð föll voru kölluð þegar hún varð.Forritun og tækni
• Stigmögnune. gradient boostingVélnámsaðferð sem byggir upp mörg lítil ákvörðunartré í röð, þar sem hvert nýtt tré leiðréttir villur trjánna á undan.Líkön
• Stigvaxandi fyrirmælie. iterative promptingAð nálgast góða niðurstöðu í nokkrum umferðum: byrja á einföldum fyrirmælum og laga þau út frá svörunum.Aðferðir
• Stoðvigravéle. support vector machineVélnámsaðferð sem flokkar gögn með því að finna mörk sem skilja flokkana að með sem mestu bili.Líkön
• Streymie. streamingÞegar svar mállíkans birtist jafnóðum, orð fyrir orð, í stað þess að koma allt í einu í lokin.Forritun og tækni
• Styrkingarnáme. reinforcement learningVélnám þar sem kerfi lærir með því að prófa sig áfram og fá umbun fyrir góða niðurstöðu en refsingu fyrir slæma.Grunnhugtök
• Styrkingarnám með endurgjöf mannae. reinforcement learning from human feedbackÞjálfunaraðferð þar sem fólk metur svör líkans og líkanið lærir að gefa svör sem fólk metur betur.Líkön
• Svartímie. latencyTíminn sem líður frá því beiðni er send þar til svar berst.Forritun og tækni
• Söguleg hlutdrægnie. historical biasHlutdrægni sem kemur inn í gervigreind af því að gögnin endurspegla ójöfnuð fortíðarinnar.Öryggi og siðferði
• Tagskilgreininge. type hintMerking í kóða sem segir hvaða tegund gagna breyta, færibreyta falls eða skilagildi á að hafa.Forritun og tækni
• Takmörkun beiðnae. rate limitingHámark á því hve margar beiðnir notandi eða kerfi má senda til þjónustu á tilteknum tíma.Forritun og tækni
• Talgerville. speech synthesiserKerfi sem breytir texta í talað mál. Nútíma talgervlar nota gervigreind og hljóma nánast eins og manneskja.Líkön
• Talgervinge. text-to-speechAð breyta rituðum texta í talað mál með tölvu, t.d. til að lesa upp skjal eða svar. Andstæðan er talgreining.Líkön
• Talgreininge. speech-to-textÞegar tal í upptöku er skrifað upp sem texti. Sjálfvirk talgreining gerir villur, svo bera þarf mikilvæg atriði saman við upptökuna.Líkön
• Tauganete. neural networkReiknilíkan úr mörgum tengdum einingum í lögum sem lærir með því að stilla styrk tenginganna.Grunnhugtök
• Tenginge. connectorLeið sem gefur gervigreindarverkfæri aðgang að öðru kerfi, t.d. tölvupósti, skjalasafni eða dagatali.Erindrekar og verkfæri
• Textagerðe. text generationÞegar mállíkan býr til texta, tóka fyrir tóka, út frá fyrirmælum og samhengi.Líkön
• Tilbúnar heimildire. hallucinated referencesTilvísanir í bækur, greinar eða dóma sem líta trúverðuglega út en eru ekki til, búnar til af gervigreind.Öryggi og siðferði
• Tilfinningagreininge. sentiment analysisAðferð sem metur hvort texti lýsir jákvæðu, neikvæðu eða hlutlausu viðhorfi, til dæmis í umsögnum eða tölvupóstum.Aðferðir
• Tilgangstakmörkune. purpose limitationPersónuupplýsingar á aðeins að nota í þeim tilgangi sem þeim var safnað fyrir, ekki í eitthvað allt annað.Persónuvernd og lög
• Tímabundið samtale. temporary chatSamtal í gervigreindarverkfæri sem er yfirleitt ekki vistað í sögu þinni og ekki notað til þjálfunar. Nánari skilyrði eru mismunandi eftir þjónustu.Öryggi og siðferði
• Tímasett verke. scheduled taskVerk sem gervigreindarverkfærið framkvæmir sjálfkrafa á tilteknum tíma eða reglulega, til dæmis daglegt yfirlit klukkan átta.Erindrekar og verkfæri
• Tókie. tokenLítil eining texta, oft orðhluti, sem mállíkan les og skrifar. Kostnaður og lengdarmörk eru mæld í tókum.Grunnhugtök
• Tókune. tokenizationÞað að skipta texta í tóka, orð eða orðhluta, áður en mállíkan getur unnið úr honum.Líkön
• Týnda miðjane. lost in the middleMállíkön nýta best upplýsingar í upphafi og lok langs texta. Það sem stendur í miðjunni fer frekar fram hjá þeim.Líkön
• Tækniskulde. technical debtKostnaður sem safnast upp þegar flýtilausnir eru valdar í stað betri lausna og greiðist seinna með vinnu.Forritun og tækni
• Tölvusjóne. computer visionSvið gervigreindar þar sem tölvur skilja og greina myndir og myndskeið, til dæmis þekkja hluti eða lesa texta af mynd.Grunnhugtök
• Umbreytire. transformerGerð tauganets sem nær öll stór mállíkön byggja á. Hún notar athyglisvirkni til að tengja hvern tóka við allan textann.Líkön
• Undirerindrekie. subagentErindreki sem aðalerindreki setur af stað til að sinna afmörkuðum hluta verks, oft með eigið afmarkað samhengi.Erindrekar og verkfæri
• Uppspunie. hallucinationÞegar gervigreind setur fram rangar eða tilbúnar upplýsingar eins og þær væru réttar, oft án nokkurrar viðvörunar.Öryggi og siðferði
• Úrtakshlutdrægnie. sampling biasHlutdrægni sem verður þegar gögnin koma frá hópi sem lýsir ekki þeim hópi sem kerfið á að þjóna.Öryggi og siðferði
• Útgáfuferlie. deployment pipelineSjálfvirk röð skrefa sem tekur breytingu á kóða, prófar hana og kemur henni í raunumhverfi.Forritun og tækni
• Útvíkkun myndare. outpaintingAð láta gervigreind stækka mynd út fyrir upphaflega rammann með nýju efni sem fellur að myndinni.Líkön
• Vafraerindrekie. browser agentErindreki sem stýrir vafra fyrir þig: opnar síður, smellir, fyllir út eyðublöð og safnar upplýsingum.Erindrekar og verkfæri
• Vafraviðbóte. browser extensionLítið forrit sem er sett upp í vafra og bætir við hann virkni, t.d. gervigreindaraðstoð á vefsíðum.Erindrekar og verkfæri
• Vatnsmerkie. watermarkFalið eða sýnilegt merki í mynd, hljóði eða texta sem sýnir að tiltekið gervigreindarkerfi bjó efnið til.Öryggi og siðferði
• Vefleite. web searchEiginleiki þar sem gervigreind leitar á netinu og notar niðurstöðurnar í svari. Þannig getur hún vitað um nýlega atburði.Aðferðir
• Vefveiðare. phishingBlekkingar með tölvupósti, skilaboðum eða vefsíðum sem eiga að fá þig til að gefa upp lykilorð eða greiða fyrir svik.Forritun og tækni
• Verkefnasvæðie. projectAfmarkað svæði í gervigreindarverkfæri þar sem samtöl, skjöl og leiðbeiningar um eitt verkefni eru geymd saman.4 verkefniErindrekar og verkfæri
• Verkflæði erindrekae. agentic workflowVerkferli þar sem erindreki skipuleggur skrefin sjálfur, notar verkfæri og metur niðurstöður á leiðinni.Erindrekar og verkfæri
• Verkfæranotkune. tool useGeta líkans til að kalla á verkfæri, svo sem leit, reiknivél eða tengingu við kerfi, og nota niðurstöðuna í svari.Erindrekar og verkfæri
• Verkþættire. task areasÞeir afmörkuðu hlutar starfs sem hægt er að greina hver fyrir sig, til dæmis að skrifa skýrslu eða svara fyrirspurnum, þegar metið er hvað gervigreind getur tekið að sér.3 verkefniAðferðir
• Verndarreglure. guardrailsReglur og tæknilegar takmarkanir sem halda gervigreindarkerfi innan marka, til dæmis síur, leyfilegar aðgerðir og samþykkisskref.Öryggi og siðferði
• Vélnáme. machine learningAðferð þar sem tölva lærir mynstur af dæmum í gögnum í stað þess að fylgja reglum sem einhver skrifaði.Grunnhugtök
• Vélþýðinge. machine translationSjálfvirk þýðing texta eða tals milli tungumála með hugbúnaði, nú oftast með mállíkönum.Líkön
• Viðbóte. pluginPakki sem bætir nýrri virkni við gervigreindarverkfæri, t.d. skipunum, færnipökkum, krókum eða tengingum.Erindrekar og verkfæri
• Viðkvæmar persónuupplýsingare. special category dataPersónuupplýsingar sem njóta sérstakrar verndar, t.d. um heilsu, trú, kynhneigð, stjórnmálaskoðanir og stéttarfélagsaðild.Persónuvernd og lög
• Viðmiðunarprófe. benchmarkStaðlað próf sem mörg líkön þreyta svo hægt sé að bera þau saman. Það segir lítið um hvernig líkan stendur sig í þínum verkum.Líkön
• Vigurgagnagrunnure. vector databaseGagnagrunnur sem geymir innfellingar og finnur þær sem líkjast mest, notaður t.d. í leitarstuddri svörun.Forritun og tækni
• Villuleite. debuggingAð finna orsök villu í forriti og laga hana. Gervigreind getur hjálpað til við að skýra villuboð og leggja til lagfæringar.Forritun og tækni
• Vinnsluaðilie. data processorSá sem vinnur persónuupplýsingar fyrir hönd ábyrgðaraðila og eftir fyrirmælum hans, til dæmis skýjaþjónusta.Persónuvernd og lög
• Vinnslusamningure. data processing agreementSamningur milli ábyrgðaraðila og vinnsluaðila sem lýsir hvernig persónuupplýsingar eru unnar, verndaðar og eytt.Persónuvernd og lög
• Vinnsluskráe. record of processing activitiesSkrá sem vinnustaður heldur yfir það hvaða persónuupplýsingar hann vinnur, í hvaða tilgangi og hverjir fá þær.Persónuvernd og lög
• Vinnuaðgangure. work accountAðgangur að gervigreindarverkfæri sem vinnustaðurinn hefur samið um og stýrir, öfugt við eigin aðgang starfsmanns.19 verkefniPersónuvernd og lög
• Vinnutrée. git worktreeAukaafrit af sama Git-verkefni í sérstakri möppu og grein, svo hægt sé að vinna í tveimur breytingum samtímis án árekstra.Forritun og tækni
• Vissustige. confidence scoreTala sem segir hversu viss kerfið er um niðurstöðu sína, oft sem hlutfall. Hún segir ekki hvort niðurstaðan sé rétt.Líkön
• XSS-áráse. cross-site scriptingÁrás þar sem skaðlegum kóða er laumað inn á vefsíðu svo hann keyri í vafra annarra notenda.Forritun og tækni
• Þekkingargrunnure. knowledge baseSafn skjala og upplýsinga sem gervigreind eða starfsfólk leitar í til að fá rétt svör um starfsemina.Aðferðir
• Þekkingarmörke. knowledge cutoffDagsetningin sem þjálfunargögn líkans ná til. Það veit ekkert um atburði eftir hana nema það fái aðgang að vef eða skjölum.Líkön
• Þjálfun líkanse. model trainingFerlið þar sem líkan lærir af gögnum með því að stilla færibreytur sínar skref fyrir skref.Líkön
• Þjálfunargögne. training dataGögnin sem líkan lærir af. Gæði þeirra og samsetning ráða miklu um hvað líkanið getur og hvaða skekkjur það hefur.Grunnhugtök
• Þróunarumhverfie. integrated development environmentForrit sem sameinar kóðaritil, villuleit og keyrslu á einum stað, t.d. VS Code eða Cursor.Forritun og tækni
• Þröng gervigreinde. narrow AIGervigreind sem ræður við afmarkað svið verkefna en hefur ekki almenna greind. Öll gervigreind í dag er talin af þessu tagi.Grunnhugtök
• Öryggisatvike. security incidentAtburður sem ógnar eða skaðar öryggi kerfa eða gagna, t.d. innbrot, gagnaleki eða stolinn aðgangur.Forritun og tækni
• Öryggisbresture. personal data breachAtvik þar sem persónuupplýsingar glatast, breytast eða komast í hendur óviðkomandi, af slysni eða vegna árásar.Persónuvernd og lög
• Öryggisveikleikie. vulnerabilityGalli í hugbúnaði eða stillingum sem árásaraðili getur nýtt sér til að komast þangað sem hann á ekki að komast.Forritun og tækni
• Örþjónusture. microservicesKerfi sem er skipt í margar litlar þjónustur sem hver sinnir einu hlutverki og er gefin út sér.Forritun og tækni
• Ályktunarvinnslae. inferenceÞað þegar þjálfað líkan er keyrt til að svara, öfugt við þjálfunina sjálfa. Hver fyrirspurn kostar reikniafl.Líkön
• Eimun líkanae. distillationAðferð þar sem lítið líkan er þjálfað til að herma eftir svörum stærra líkans og verður þannig ódýrara en næstum jafn gott.Líkön
• Flóttafyrirmælie. jailbreakFyrirmæli sem eru hönnuð til að fá mállíkan til að fara framhjá eigin verndarreglum.Öryggi og siðferði
• Gagnaeitrune. data poisoningÁrás þar sem fölskum eða skaðlegum gögnum er laumað inn í gögn sem líkan lærir af eða sækir svör í.Öryggi og siðferði
• Grunnlíkane. foundation modelStórt líkan sem er þjálfað á mjög fjölbreyttum gögnum og nýtist sem grunnur fyrir mörg ólík verkefni.Líkön
• Líkan sem dómarie. LLM-as-a-judgeAðferð þar sem eitt mállíkan metur svör annars eftir skilgreindum viðmiðum, t.d. í matsprófum.Aðferðir
• Líkanakorte. model cardSkjal sem fylgir líkani og lýsir til hvers það er ætlað, hvernig það var þjálfað og prófað og hvar takmörk þess liggja.Líkön
• Merkingarleite. semantic searchLeit sem finnur texta eftir merkingu en ekki bara eftir sömu orðum, t.d. „uppsögn“ þegar spurt er um „að hætta störfum“.Aðferðir
• Óstýrt náme. unsupervised learningVélnám þar sem líkanið fær gögn án réttra svara og finnur sjálft mynstur, hópa eða frávik í þeim.Grunnhugtök
• Prufuumhverfie. playgroundVefviðmót þar sem hægt er að prófa mállíkan beint, með eigin kerfisfyrirmælum og stillingum, áður en það er notað í lausn.Erindrekar og verkfæri
• Rauðliðaprófune. AI red teamingSkipulagðar tilraunir til að fá gervigreindarkerfi til að bregðast, svo hægt sé að laga veikleikana.Öryggi og siðferði
• Samhengisnáme. in-context learningÞegar mállíkan lærir að leysa verk út frá dæmum í fyrirmælunum, án þess að líkaninu sjálfu sé breytt.Aðferðir
• Samræminge. alignmentAð fá gervigreind til að stefna að markmiðum manna, fylgja gildum þeirra og hegða sér eins og til er ætlast.Öryggi og siðferði
• Smálíkane. small language modelMállíkan sem er mun minna en stærstu líkönin, nógu lítið til að keyra á fartölvu eða síma, en ræður vel við afmörkuð verk.Líkön
• Stýrt náme. supervised learningVélnám þar sem líkan lærir af dæmum sem eru merkt með réttu svari, t.d. tölvupóstum merktum sem ruslpóstur eða ekki.Grunnhugtök
• Útskýranleg gervigreinde. explainable AIGervigreind sem getur sýnt á skiljanlegan hátt hvers vegna hún komst að tiltekinni niðurstöðu.Öryggi og siðferði