Gervigreind: orðasafn og hugtök

300 hugtök

• Aðgangslykille. access tokenLöng runa stafa sem veitir forriti aðgang að þjónustu án þess að nota lykilorðið þitt. Hana á að meðhöndla eins og lykilorð.Forritun og tækni
• Aðgangsstýringe. access controlReglur og búnaður sem ráða hver fær að sjá, breyta eða eyða hverju í kerfi.Forritun og tækni
• Afmáning persónukennae. anonymisationAð afmá persónukenni úr gögnum svo ekki sé lengur hægt að rekja þau til einstaklings. Þá teljast gögnin ekki lengur persónuupplýsingar.Persónuvernd og lög
• Afturhvarfsprófe. regression testPróf sem athugar að það sem virkaði áður virki enn eftir breytingu.Forritun og tækni
• Almenn gervigreinde. artificial general intelligenceFræðileg gervigreind sem gæti leyst hvaða vitsmunaverkefni sem er á við manneskju. Hún er ekki til í dag.Grunnhugtök
• Athyglisvirknie. attention mechanismAðferð í tauganetum sem lætur hvern tóka meta hvaða aðrir tókar í textanum skipta mestu máli fyrir merkingu hans.Líkön
• Auðkenninge. authenticationStaðfesting á því hver notandi eða kerfi er, t.d. með lykilorði, rafrænum skilríkjum eða aðgangslykli.Forritun og tækni
• Aukninge. augmentationÞegar gervigreind styður manneskju í verki og gerir hana betri eða fljótari, í stað þess að vinna verkið í hennar stað.Grunnhugtök
• Ábyrgðaraðilie. data controllerSá sem ákveður í hvaða tilgangi og með hvaða hætti persónuupplýsingar eru unnar og ber ábyrgð á vinnslunni.Persónuvernd og lög
• Ábyrgðarskyldae. accountabilityKrafan um að sá sem vinnur persónuupplýsingar beri ábyrgð á að fylgja reglunum og geti sýnt fram á það.Persónuvernd og lög
• Áhrifastige. AI exposureMat á því hve stór hluti verkþátta starfs getur verið unninn með aðstoð gervigreindar. Það segir ekki til um hvort starfið hverfi.Aðferðir
• Áhættumikið gervigreindarkerfie. high-risk AI systemGervigreindarkerfi sem gervigreindarreglugerð ESB gerir strangar kröfur til, t.d. við ráðningar, lánshæfismat og námsmat.Persónuvernd og lög
• Ákvarðanaskráe. decision logSkrá þar sem ákvarðanir eru skráðar með dagsetningu, ástæðu og hver ákvað, svo hægt sé að rekja hvers vegna eitthvað var gert.Forritun og tækni
• Ákvörðunarstuðningskerfie. decision support systemKerfi sem leggur fram upplýsingar, viðvaranir eða tillögur, en manneskjan tekur sjálf ákvörðunina.Aðferðir
• Árásarflöture. attack surfaceAllar leiðir sem árásaraðili gæti notað til að komast inn í kerfi eða ná í gögn.Forritun og tækni
• Ástandsviðhalde. predictive maintenanceViðhald sem byggir á mælingum á ástandi tækja, svo gert sé við þau áður en þau bila.Aðferðir
• Áætlunarhamure. plan modeStilling þar sem erindreki skoðar verkið og setur fram áætlun til samþykktar áður en hann breytir nokkru.Erindrekar og verkfæri
• Bakleite. reverse image searchLeit út frá mynd í stað orða, til að finna hvar myndin hefur birst áður og hver uppruni hennar er.Öryggi og siðferði
• Beislie. harnessUmgjörðin utan um líkan í erindreka: verkfærin, heimildirnar, leiðbeiningarnar og lykkjan sem stýrir því hvað gerist næst.Erindrekar og verkfæri
• Biðlari og þjónne. client-serverHögun þar sem biðlari, t.d. vafri eða app, sendir beiðnir og þjónn vinnur úr þeim og svarar.Forritun og tækni
• Blint traust á sjálfvirknie. automation biasTilhneiging til að treysta niðurstöðum tölvukerfis um of og skoða þær ekki gagnrýnið, jafnvel þegar vísbendingar benda til annars.Öryggi og siðferði
• Breytingaskráe. changelogSkrá sem segir í tímaröð hvað breyttist í hverri útgáfu hugbúnaðar.Forritun og tækni
• Dauður kóðie. dead codeKóði sem aldrei er keyrður eða hefur engin áhrif, en situr samt eftir í kóðasafninu.Forritun og tækni
• Djúpfölsune. deepfakeMynd, hljóð eða myndband sem gervigreind hefur búið til eða breytt þannig að það sýnir raunverulegt fólk gera eða segja eitthvað sem það gerði ekki.Öryggi og siðferði
• Djúpleite. deep researchEiginleiki þar sem gervigreind vinnur í nokkrar mínútur að ítarlegri rannsókn, leitar víða og skilar skýrslu með heimildum.Aðferðir
• Djúpnáme. deep learningTegund vélnáms sem notar tauganet með mörgum lögum og liggur að baki flestum nútíma líkönum fyrir mál, myndir og tal.Grunnhugtök
• Dreifingarlíkane. diffusion modelGerð myndlíkans sem býr til mynd með því að hreinsa burt suð í mörgum skrefum þar til mynd í samræmi við lýsinguna stendur eftir.Líkön
• Dulkóðune. encryptionGögnum er breytt í ólæsilegt form sem aðeins sá sem hefur réttan lykil getur lesið aftur.Forritun og tækni
• Dæmastýrð fyrirmælie. few-shot promptingFyrirmæli sem innihalda eitt eða fleiri dæmi um æskilega útkomu, svo líkanið líki eftir sniði og stíl.Aðferðir
• EARS-sniðe. Easy Approach to Requirements SyntaxEinföld aðferð til að skrifa kröfur sem skýrar setningar af gerðinni „Þegar … skal kerfið …“, svo þær séu prófanlegar.Forritun og tækni
• Efnisvottorðe. content credentialsUpplýsingar festar við skrá sem sýna hvernig hún varð til og hvort gervigreind kom þar við sögu.Öryggi og siðferði
• Eftiráskýringe. post-hoc rationalisationRök sem eru skrifuð eftir að niðurstaðan liggur fyrir, til að réttlæta hana frekar en til að komast að henni.Öryggi og siðferði
• Eiginleikaprófe. property-based testingPróf sem athugar að regla gildi fyrir hundruð sjálfvirkt myndaðra inntaka, ekki bara fáein valin dæmi.Forritun og tækni
• Einingaprófe. unit testSjálfvirkt próf sem athugar að lítill hluti kóða, svo sem eitt fall, skili réttri niðurstöðu við tiltekið inntak.Forritun og tækni
• Einsteypae. monolithHugbúnaður sem er byggður og gefinn út sem ein heild, öfugt við örþjónustur.Forritun og tækni
• Eldri kóðie. legacy codeGamall kóði sem er enn í notkun en fáir þekkja vel, oft án prófa og skjölunar.Forritun og tækni
• Endapunkture. endpointTiltekið vistfang í forritaskilum sem tekur við beiðnum og skilar svari, t.d. /api/pantanir.Forritun og tækni
• Endurkeyranleikie. idempotencyEiginleiki aðgerðar sem hefur sömu áhrif hvort sem hún er keyrð einu sinni eða oftar.Forritun og tækni
• Endurnýjunartókie. refresh tokenLanglífur lykill sem forrit notar til að sækja nýjan aðgangslykil þegar sá gamli rennur út, án nýrrar innskráningar.Forritun og tækni
• Endurpersónugreininge. re-identificationÞegar gögn sem áttu að vera nafnlaus eru rakin aftur til einstaklings, oft með því að tengja þau öðrum gögnum.Persónuvernd og lög
• Endurskipulagning kóðae. refactoringAð breyta uppbyggingu kóða til að gera hann læsilegri eða viðhaldsvænni án þess að breyta hegðun hans.Forritun og tækni
• Erindrekaforritune. agentic codingForritun þar sem erindreki les kóðann, gerir breytingar, keyrir próf og lagar villur í mörgum skrefum, undir eftirliti forritara.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekahamure. agent modeStilling í gervigreindarverkfæri þar sem líkanið vinnur verk í mörgum skrefum og notar verkfæri í stað þess að svara einu sinni.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekasafne. agent storeSafn innan gervigreindarverkfæris þar sem erindrekar eru birtir, svo samstarfsfólk geti fundið þá og notað.Erindrekar og verkfæri
• Erindrekie. agentGervigreindarkerfi sem vinnur verk í mörgum skrefum fyrir þig: ákveður næsta skref, notar verkfæri og heldur áfram þar til verkinu er lokið.Erindrekar og verkfæri
• Félagsleg blekkinge. social engineeringÁrásir sem beinast að fólki frekar en tækni: árásaraðili þykist vera einhver annar og fær fólk til að gefa upp aðgang, upplýsingar eða fé.Forritun og tækni
• Félagsleg stigagjöfe. social scoringÞegar fólki eru gefin stig eftir hegðun eða eiginleikum og stigin notuð gegn því á óskyldum sviðum. Bannað í ESB.Persónuvernd og lög
• Fínstillinge. fine-tuningFrekari þjálfun á fullbúnu líkani með minna, sérhæfðu gagnasafni, svo það hegði sér eða skrifi á tiltekinn hátt.Líkön
• Fjölerindrekakerfie. multi-agent systemKerfi þar sem nokkrir erindrekar með ólík hlutverk vinna saman að einu verki.Erindrekar og verkfæri
• Fjölþátta auðkenninge. multi-factor authenticationInnskráning sem krefst fleiri en einnar sönnunar á hver þú ert, til dæmis lykilorðs og kóða úr síma.Forritun og tækni
• Fjölþátta líkane. multimodal modelLíkan sem getur tekið við og skilað fleiri en einni tegund gagna, til dæmis texta, myndum og hljóði.Líkön
• Flokkune. classificationAð setja hvert atriði í einn af fyrirfram ákveðnum flokkum, t.d. erindi í rétta deild.Aðferðir
• Forritaskile. APITengiflötur sem leyfir einu forriti að senda beiðnir til annars og fá gögn eða aðgerðir til baka á föstu sniði.Forritun og tækni
• Forspárflokkune. predictive codingAðferð við skjalayfirferð þar sem líkan lærir af ákvörðunum lögfræðinga og raðar eða flokkar hin skjölin.Aðferðir
• Forstjórasvike. CEO fraudSvik þar sem einhver þykist vera stjórnandi og biður starfsmann að millifæra fé eða senda gögn í flýti.Forritun og tækni
• Framhaldsbeiðnie. follow-up promptNæstu fyrirmæli í sama samtali. Þau byggja á fyrra svari og segja hvað á að breytast og hvað á að halda sér.Aðferðir
• Frávikagreininge. anomaly detectionAðferð sem finnur gögn eða atburði sem skera sig frá venjulegu mynstri, til dæmis grunsamlega greiðslu eða bilaðan skynjara.Aðferðir
• Frumgerðe. prototypeFyrsta, einfalda útgáfa af lausn sem er gerð til að prófa hugmynd áður en lagt er í fulla smíði.Aðferðir
• Fyrirmælagerðe. prompt engineeringAð semja, prófa og laga fyrirmæli markvisst til að fá áreiðanlegri og betri niðurstöður frá gervigreind.Aðferðir
• Fyrirmælainnskote. prompt injectionÁrás eða aðstæður þar sem texti í skjali, tölvupósti eða vefsíðu inniheldur fyrirmæli sem líkanið tekur sem skipanir frá þér.Öryggi og siðferði
• Fyrirmælakeðjae. prompt chainingAð skipta flóknu verkefni í röð einfaldari fyrirmæla þar sem úttak eins verður inntak þess næsta.Aðferðir
• Fyrirmælasniðmáte. prompt templateTilbúin fyrirmæli með eyðum sem er fyllt út í, svo hægt sé að endurnota góð fyrirmæli með nýjum upplýsingum.Aðferðir
• Fyrirmælie. promptTextinn sem þú gefur gervigreind til að segja henni hvað hún á að gera. Skýr fyrirmæli skila betri svörum.Aðferðir
• Fyrirmæli án dæmae. zero-shot promptingFyrirmæli sem lýsa verkinu án þess að sýna dæmi um rétt svar. Líkanið byggir eingöngu á lýsingunni.Aðferðir
• Færibreytae. parameterTölugildi inni í líkani sem lærist við þjálfun. Stór mállíkön hafa milljarða færibreytna.Líkön
• Færibreyttar fyrirspurnire. parameterized queriesGagnagrunnsfyrirspurnir þar sem gildi frá notanda eru send sér, aðskilin frá SQL-textanum. Helsta vörnin gegn SQL-innspýtingu.Forritun og tækni
• Færnipakkie. agent skillVerklag í einni möppu sem verkfærið sækir sjálft þegar beiðnin passar við lýsingu pakkans.Erindrekar og verkfæri
• Gagnagíslabúnaðure. ransomwareSpilliforrit sem dulkóðar gögn eða læsir þeim og krefst lausnargjalds fyrir að opna þau aftur.Forritun og tækni
• Gagnagrunnsflutningure. database migrationSkráð breyting á uppbyggingu gagnagrunns, t.d. ný tafla eða nýr dálkur, keyrð í sömu röð alls staðar.Forritun og tækni
• Gagnahlutdrægnie. data biasSkekkja í gögnunum sjálfum, til dæmis að hópa vanti eða að þeir séu ranglega skráðir, sem líkanið lærir svo af.Öryggi og siðferði
• Gagnamörk ESBe. EU Data BoundarySkuldbinding Microsoft um að geyma og vinna gögn viðskiptavina í ESB- og EFTA-löndum, sem hluta af þjónustu eins og Microsoft 365.Persónuvernd og lög
• Gagnanáme. text and data miningSjálfvirk greining á miklu magni texta og gagna til að finna mynstur, til dæmis þegar líkön eru þjálfuð.Persónuvernd og lög
• Gagnasvæðie. data regionLandsvæðið þar sem þjónusta geymir og vinnur gögnin, til dæmis innan EES eða í Bandaríkjunum.Persónuvernd og lög
• Gagnavernd fyrirtækjae. enterprise data protectionHeiti yfir þær verndarráðstafanir sem gervigreindarþjónusta býður fyrirtækjum, svo sem að gögn séu ekki notuð til þjálfunar.Persónuvernd og lög
• Gagnsæie. transparencyAð það sé ljóst hvenær gervigreind er notuð, hvernig hún virkar í grófum dráttum og á hverju niðurstöður byggja.Öryggi og siðferði
• Gagnsæisskyldae. transparency obligationSkylda til að segja fólki frá því þegar það á í samskiptum við gervigreind eða fær efni sem hún bjó til.Persónuvernd og lög
• Gerviauðkenninge. pseudonymisationPersónukennum er skipt út fyrir auðkenni og lykillinn geymdur sér. Gögnin teljast áfram persónuupplýsingar.Persónuvernd og lög
• Gervigreinde. artificial intelligenceTölvukerfi sem leysa verkefni sem við tengjum við mannlega greind, til dæmis að skilja texta, þekkja myndir og taka ákvarðanir.Grunnhugtök
• Gervigreindarfroðae. AI slopInnihaldsrýrt efni sem gervigreind framleiðir í miklu magni og lítur vel út en gefur lítið, svo sem almennt og endurtekið texta- og myndefni.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarlæsie. AI literacyHæfni til að skilja í grófum dráttum hvað gervigreind getur og getur ekki, nota hana af dómgreind og meta niðurstöður hennar.Grunnhugtök
• Gervigreindarreglugerð ESBe. EU AI ActReglugerð Evrópusambandsins um gervigreind sem flokkar kerfi eftir áhættu og setur kröfur eftir því.Persónuvernd og lög
• Gervigreindarskynjarie. AI detectorForrit sem segist meta hvort texti sé skrifaður af gervigreind. Niðurstöður þeirra eru ónákvæmar og ættu ekki að vera eina sönnunin.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarstefnae. AI policyReglur vinnustaðar um hvaða gervigreindarverkfæri má nota, í hvað og með hvaða gögn.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarstýringe. AI governanceSá rammi sem stofnun setur um gervigreind: ábyrgð, samþykkt verkfæri, áhættumat, eftirlit og viðbrögð þegar eitthvað fer úrskeiðis.Öryggi og siðferði
• Gervigreindarveture. AI winterTímabil þar sem áhugi á gervigreind og fjármagn til rannsókna dróst saman eftir að væntingar stóðust ekki.Grunnhugtök
• Gervigreindarþroskie. AI maturityMat á því hversu langt vinnustaður er kominn í að nýta gervigreind, frá fyrstu tilraunum til skipulagðrar notkunar í öllum rekstri.Grunnhugtök
• Gervigögne. synthetic dataGögn sem eru búin til með tölvu og líkja eftir raunverulegum gögnum, til dæmis til prófana án þess að nota persónuupplýsingar.Grunnhugtök
• GPTe. generative pre-trained transformerSkammstöfun sem lýsir gerð mállíkana: forþjálfaður umbreytir sem býr til texta. OpenAI notar hana um líkanaröð sína.Líkön
• Gæðahliðe. quality gateSkilyrði sem verk þarf að standast áður en það fær að halda áfram í næsta skref.Forritun og tækni
• Heildarprófe. end-to-end testPróf sem líkir eftir notanda og fer í gegnum heilt ferli í kerfinu, frá innskráningu til niðurstöðu.Forritun og tækni
• Heimildahamure. permission modeStilling sem ræður því hvaða aðgerðir erindreki má gera án þess að spyrja fyrst.Erindrekar og verkfæri
• Heimildastoðe. groundingAð byggja svar gervigreindar á tilteknum heimildum, svo hægt sé að rekja það og staðfesta.Aðferðir
• Hitastige. temperatureStilling sem ræður hversu tilviljanakennt líkan velur næsta tóka. Lágt hitastig gefur fyrirsjáanlegri svör, hátt fjölbreyttari.Líkön
• Hlutanete. Internet of ThingsTæki með skynjurum og nettengingu sem senda gögn og hægt er að stýra, t.d. mælar, hitastillar og myndavélar.Forritun og tækni
• Hlutdrægnie. biasKerfisbundin skekkja í niðurstöðum gervigreindar sem stafar af gögnum, hönnun eða notkun og getur komið ójafnt niður á hópum.Öryggi og siðferði
• Hlutdrægniúttekte. bias auditKerfisbundin athugun á því hvort gervigreindarkerfi skili ólíkum niðurstöðum fyrir ólíka hópa.Öryggi og siðferði
• Hlutverkafyrirmælie. role promptingFyrirmæli sem biðja líkanið að svara út frá tilteknu hlutverki, til dæmis „sem reyndur skjalavörður“, til að stýra sjónarhorni og tón.Aðferðir
• Hlutverkastýrð aðgangsstýringe. role-based access controlAðgangur er gefinn eftir hlutverki, t.d. lesandi, ritstjóri eða stjórnandi, en ekki hverjum notanda fyrir sig.Forritun og tækni
• Hugsunarhamure. extended thinkingStilling þar sem líkan hugsar í skrefum áður en það svarar. Svarið verður oft betra en tekur lengri tíma og kostar fleiri tóka.Líkön
• Höfundarrétture. copyrightRéttur höfundar til að ráða hvernig verk hans er afritað, birt og dreift, t.d. texti, myndir, tónlist og kóði.Persónuvernd og lög
• Innbrotsprófune. penetration testingLeyfð og skipulögð árás á eigið kerfi til að finna veikleika áður en óviðkomandi gera það.Forritun og tækni
• Innfellinge. embeddingTalnaruna sem lýsir merkingu texta eða myndar, svo hægt sé að finna efni sem er líkt að merkingu.Líkön
• Innfyllinge. inpaintingAð láta gervigreind fylla upp í valið svæði á mynd, til dæmis til að fjarlægja hlut eða skipta honum út.Líkön
• Innleiðing gervigreindare. AI adoptionFerlið þegar vinnustaður tekur gervigreind í notkun: val á verkfærum, reglur, þjálfun og eftirfylgni.Aðferðir
• Ítrune. iterationAð bæta afurð í endurteknum umferðum: prófa, skoða niðurstöðuna og laga það sem vantar.Aðferðir
• Jaðartilvike. edge caseÓvenjulegt inntak við mörk þess sem kerfi á að ráða við, t.d. tómur reitur eða mjög langt nafn.Forritun og tækni
• JWTe. JSON Web TokenStaðlað snið fyrir aðgangslykil sem ber upplýsingar um notandann, t.d. hver hann er og hvað hann má. Oftast er hann undirritaður.Forritun og tækni
• Kapphlaupsvillae. race conditionVilla sem kemur upp þegar niðurstaðan ræðst af því í hvaða röð samhliða aðgerðir klárast.Forritun og tækni
• Keðjuhugsune. chain-of-thought promptingAðferð þar sem líkanið er beðið að rekja rök sín skref fyrir skref áður en það gefur lokasvar.Aðferðir
• Kerfisfyrirmælie. system promptFöst fyrirmæli sem stilla hegðun gervigreindar fyrirfram, áður en notandinn skrifar nokkuð, til dæmis hlutverk, tón og takmarkanir.Aðferðir
• Keyrsluskráe. logSkrá þar sem kerfi skráir jafnóðum hvað það gerir, með tíma, atburðum og villum.Forritun og tækni
• Keyrsluvillae. runtime errorVilla sem kemur upp þegar forritið er í gangi, t.d. deiling með núlli eða skrá sem finnst ekki.Forritun og tækni
• Klösune. clusteringAð skipta gögnum í hópa eftir því hve lík atriðin eru, án þess að flokkarnir séu ákveðnir fyrir fram.Aðferðir
• Kóðalykte. code smellMerki í kóða sem bendir til að hönnunin sé að verða erfið, t.d. risastór föll eða afritaður kóði.Forritun og tækni
• Kóðarýnie. code reviewÞegar annar maður, eða gervigreind, fer yfir kóða áður en hann er sameinaður, til að finna villur og tryggja gæði.Forritun og tækni
• Kóðasafne. repositoryGeymslustaður fyrir allan kóða verkefnis ásamt sögu hverrar breytingar, oftast í Git.Forritun og tækni
• Kóðaskráninge. commitVistuð breyting í kóðasafni, með skilaboðum sem segja hvað var gert og hvers vegna.Forritun og tækni
• Krókure. hookSkrifta sem verkfærið keyrir alltaf á tilteknum stað í vinnulotu, óháð því hvað líkanið ákveður.Erindrekar og verkfæri
• KV-skyndiminnie. KV cacheMinni sem geymir útreikninga mállíkans á fyrri tókum svo það þurfi ekki að reikna þá aftur fyrir hvern nýjan tóka.Líkön
• Kynjahlutdrægnie. gender biasÞegar gervigreind meðhöndlar kyn ólíkt eða endurtekur staðalmyndir um kyn í svörum sínum.Öryggi og siðferði
• Lage. layerEitt þrep í tauganeti. Gögnin fara í gegnum mörg lög og hvert þeirra vinnur nánar úr því sem kom frá laginu á undan.Líkön
• Leiðbeiningar verkefnasvæðise. project instructionsFöst fyrirmæli sem gilda í öllum samtölum innan eins verkefnasvæðis, svo þú þurfir ekki að endurtaka bakgrunn og kröfur.Erindrekar og verkfæri
• Leitarstudd svörune. retrieval-augmented generationAðferð þar sem kerfið leitar fyrst í tilteknum skjölum og lætur líkanið svara út frá því sem fannst, með vísun í heimildir.Aðferðir
• Leyndarmále. secretLykilorð, aðgangslykill eða annað gildi sem opnar aðgang að kerfi og má aldrei standa í kóða eða fyrirmælum.Forritun og tækni
• Lint-verkfærie. linterVerkfæri sem les kóða án þess að keyra hann og bendir á líklegar villur og frávik frá stílreglum.Forritun og tækni
• Líkane. AI modelKjarninn í gervigreindarkerfi: tölur sem hafa lært mynstur úr gögnum og eru notaðar til að svara, spá eða búa til efni.Grunnhugtök
• Ljóslesture. optical character recognitionTækni sem les texta af myndum og skönnuðum skjölum og breytir honum í texta sem hægt er að leita í og vinna með.Líkön
• Lykilnotandie. AI championStarfsmaður sem fær meiri þjálfun í nýju verkfæri og hjálpar samstarfsfólki sínu að nota það.Aðferðir
• Lýsigögne. metadataGögn um gögn, t.d. höfundur, dagsetning og staðsetning sem fylgja skjali eða mynd.Forritun og tækni
• Mannleg aðkomae. human-in-the-loopFyrirkomulag þar sem manneskja fer yfir eða samþykkir niðurstöður gervigreindar áður en þær hafa áhrif.Öryggi og siðferði
• Markvissar vefveiðare. spear phishingVefveiðar sem beinast að ákveðnum einstaklingi og eru sniðnar að honum með upplýsingum um starf hans og samstarfsfólk.Forritun og tækni
• Mat á áhrifum á persónuvernde. data protection impact assessmentSkriflegt mat á áhættu fyrir einstaklinga, gert áður en hafin er vinnsla persónuupplýsinga sem líklega er áhættusöm.Persónuvernd og lög
• Matsprófe. evalsSafn prófa sem mælir hvort gervigreindarlausn skili réttri og viðunandi niðurstöðu, svo breytingar byggi á mælingum.Aðferðir
• Mállíkane. large language modelLíkan þjálfað á miklu magni texta sem býr til texta með því að spá fyrir um næsta tóka. Á því byggja ChatGPT, Claude og Gemini.Líkön
• Máltæknie. natural language processingSvið sem fæst við að tölvur skilji, vinni úr og búi til mannlegt mál, ritað og talað.Grunnhugtök
• MCPe. Model Context ProtocolOpinn staðall sem lýsir því hvernig gervigreindarforrit tengjast gögnum og verkfærum, svo ein tenging nýtist mörgum forritum.Erindrekar og verkfæri
• Metafyrirmælie. meta promptingFyrirmæli um fyrirmæli: gervigreind er beðin að skrifa, gagnrýna eða bæta önnur fyrirmæli.Aðferðir
• Millilage. middlewareKóði sem keyrir á milli þess að beiðni berst og forritið svarar, t.d. til að athuga innskráningu.Forritun og tækni
• Minnie. memoryVirkni sem lætur spjallmenni muna upplýsingar á milli samtala, t.d. starf notandans eða hvernig hann vill fá svörin.Erindrekar og verkfæri
• Minnstu réttindie. least privilegeMeginregla um að notandi, forrit eða erindreki fái aðeins þann aðgang sem verkið krefst, ekkert umfram það.Forritun og tækni
• Myndfyrirmælie. image promptFyrirmæli sem lýsa mynd sem gervigreind á að búa til: myndefni, stíl, sjónarhorni, birtu og hlutföllum.Aðferðir
• Myndgerðe. image generationGervigreind sem býr til myndir út frá textalýsingu eða annarri mynd.Líkön
• Myndlíkane. image modelGervigreindarlíkan sem býr til eða breytir myndum, oftast út frá texta sem lýsir því sem á að sjást.Líkön
• Myndlýsinge. alt textStuttur texti sem lýsir mynd fyrir þá sem sjá hana ekki, t.d. notendur skjálesara.Forritun og tækni
• Mælingarhlutdrægnie. measurement biasSkekkja sem verður þegar það sem er mælt lýsir ekki því sem raunverulega á að meta.Öryggi og siðferði
• Ofurgervigreinde. artificial superintelligenceTilgáta um gervigreind sem er mun snjallari en manneskjur á nær öllum sviðum. Slík gervigreind er ekki til.Grunnhugtök
• Ofþjálfune. overfittingÞegar líkan lærir þjálfunargögnin of vel, með tilviljunum og öllu, og spáir því illa fyrir um ný gögn.Líkön
• Opið líkane. open-weight modelLíkan sem er gefið út svo hver sem er getur sótt það og keyrt á eigin vélbúnaði. Textinn þarf þá ekki að fara til framleiðandans.Líkön
• Opinn hugbúnaðure. open sourceHugbúnaður þar sem kóðinn er öllum aðgengilegur og leyfið heimilar að nota hann, breyta honum og dreifa.Forritun og tækni
• Óstöðugt prófe. flaky testPróf sem stundum stenst og stundum ekki, án þess að kóðanum hafi verið breytt.Forritun og tækni
• Pakkie. dependencyTilbúinn kóði frá öðrum sem verkefni byggir á og er sóttur með pakkastjóra, t.d. npm eða pip.Forritun og tækni
• Persónuupplýsingare. personal dataHvers kyns upplýsingar um einstakling sem er eða getur orðið persónugreindur, til dæmis nafn, kennitala, netfang eða mynd.Persónuvernd og lög
• Persónuvernde. data protectionVernd einstaklinga þegar upplýsingar um þá eru unnar, með rétt til að vita, leiðrétta og eyða upplýsingum um sig.Persónuvernd og lög
• Persónuverndarfulltrúie. data protection officerSérfræðingur sem ráðleggur stofnun eða fyrirtæki um persónuvernd og fylgist með að reglum sé fylgt.Persónuvernd og lög
• Persónuverndarreglugerðe. General Data Protection RegulationReglugerð ESB um vernd persónuupplýsinga, sem gildir líka á Íslandi í gegnum persónuverndarlög nr. 90/2018.Persónuvernd og lög
• Prófanadrifin þróune. test-driven developmentVinnulag þar sem prófið er skrifað fyrst, svo kóðinn sem lætur það standast og loks er tekið til.Forritun og tækni
• Prófanaþekjae. code coverageHlutfall kóðans sem prófin keyra í raun, t.d. 80 % af línunum.Forritun og tækni
• Prófunargögne. test dataGögn sem eru útbúin eða valin til að prófa kerfi, helst án raunverulegra persónuupplýsinga.Forritun og tækni
• Prófunarviðmiðe. test oracleÞað sem segir til um hvort niðurstaða prófs sé rétt: þekkt svar, regla eða annað kerfi til samanburðar.Forritun og tækni
• PR-beiðnie. pull requestBeiðni um að breytingar úr einni grein kóða verði sameinaðar í aðra, venjulega eftir yfirferð annarra.Forritun og tækni
• Raddhamure. voice modeStilling þar sem þú talar við gervigreind í rauntíma og hún svarar með tali í stað texta.Erindrekar og verkfæri
• Raddklónune. voice cloningAð láta gervigreind líkja eftir rödd tiltekinnar manneskju út frá stuttri upptöku.Öryggi og siðferði
• Raðaöryggie. row-level securityReglur í gagnagrunni sem ráða hvaða raðir í töflu hver notandi má sjá og breyta.Forritun og tækni
• Rauðliðe. red teamHópur sem reynir vísvitandi að fá kerfi til að bregðast, til að finna veikleika áður en aðrir gera það.Öryggi og siðferði
• Raunumhverfie. productionUmhverfið þar sem raunverulegir notendur nota hugbúnaðinn, öfugt við prófunarumhverfi. Villur þar hafa raunveruleg áhrif.Forritun og tækni
• Regluleg segðe. regular expressionStuttur mynsturtexti sem lýsir hvaða strengir passa, t.d. til að finna öll netföng í skjali.Forritun og tækni
• Reiknirite. algorithmSkýr runa skrefa sem leysir tiltekið verkefni, til dæmis að raða lista eða meta hvort lán sé áhættusamt.Grunnhugtök
• Rekjanleikie. traceabilityAð hægt sé að rekja hvaðan niðurstaða kom: hvaða gögn, hvaða verkfæri og hver samþykkti hana.Öryggi og siðferði
• Rótargreininge. root cause analysisLeit að upphaflegri orsök vanda, ekki bara einkennum hans, svo hægt sé að koma í veg fyrir að hann endurtaki sig.Aðferðir
• Runuvinnslae. batch processingAð safna mörgum verkum saman og vinna þau í einni lotu, oft síðar og ódýrar, í stað þess að vinna hvert jafnóðum.Forritun og tækni
• Rusl inn, rusl úte. garbage in, garbage outRegla um að gæði úttaks ráðist af gæðum inntaks: léleg gögn eða óskýr fyrirmæli gefa lélega niðurstöðu.Aðferðir
• Röklíkane. reasoning modelMállíkan sem vinnur úr erfiðum spurningum í mörgum skrefum áður en það svarar, svo það ræður betur við rökhugsun og útreikninga.Líkön
• Rökvillae. logic errorVilla þar sem kóðinn keyrir án athugasemda en skilar rangri niðurstöðu.Forritun og tækni
• Röng ábendinge. false positiveÞegar kerfi merkir eitthvað sem vandamál eða tilvik sem reynist ekki vera það.Aðferðir
• Samhengisgluggie. context windowHámarksmagn texta sem líkan getur haft til hliðsjónar í einu, mælt í tókum. Það sem fellur utan hans er ekki með í svarinu.Aðferðir
• Samhengisreke. context driftÞegar mállíkan eða erindreki hættir smám saman að fylgja fyrri fyrirmælum, takmörkunum eða markmiði í löngu samtali eða vinnulotu.Aðferðir
• Samhengisskráe. context fileTextaskrá í verkefninu sem forritunarverkfærið les í upphafi hverrar lotu, með skipunum, venjum og bönnum.Erindrekar og verkfæri
• Samhengisstjórnune. context engineeringAð velja og skipuleggja hvaða upplýsingar líkanið fær í samhengisgluggann svo það hafi allt sem þarf, og ekkert umfram.Aðferðir
• Samtalsgervigreinde. conversational AIGervigreind sem á samskipti við fólk á venjulegu máli, í texta eða tali, t.d. spjallmenni og raddaðstoð.Grunnhugtök
• Samþjöppun samhengise. context compactionÞegar samhengisglugginn fyllist dregur verkfærið fyrri hluta samtalsins saman í styttri texta og heldur svo áfram.Aðferðir
• Samþykktarpunkture. checkpointStaður í verki þar sem verkfærið stoppar og bíður eftir samþykki manneskju áður en það heldur áfram.Erindrekar og verkfæri
• Samþykktarviðmiðe. acceptance criteriaSkýr, prófanleg skilyrði sem verk þarf að uppfylla til að teljast búið og samþykkt.Forritun og tækni
• Samþættingarprófe. integration testPróf sem athugar hvort nokkrir hlutar kerfis vinni rétt saman, t.d. forrit og gagnagrunnur.Forritun og tækni
• Sandkassie. sandboxEinangrað umhverfi þar sem forrit eða erindreki getur keyrt án þess að hafa áhrif á restina af kerfinu.Forritun og tækni
• Sauðakóðie. pseudocodeLýsing á reikniriti í skrefum á venjulegu máli, án þess að fylgja reglum tiltekins forritunarmáls.Forritun og tækni
• Sérfræðikerfie. expert systemEldri gerð gervigreindar sem tekur ákvarðanir eftir reglum sem sérfræðingar skrifuðu niður, í stað þess að læra af gögnum.Grunnhugtök
• Sérsniðið GPTe. custom GPTÚtgáfa af ChatGPT sem notandi stillir með eigin leiðbeiningum og skjölum fyrir tiltekið verkefni.Líkön
• Sérsniðin fyrirmælie. custom instructionsFyrirmæli sem þú vistar einu sinni og verkfærið notar í öllum samtölum þínum, til dæmis um tón, hlutverk og snið.Aðferðir
• Sjálfvirk ákvarðanatakae. automated decision-makingÁkvörðun um einstakling sem kerfi tekur án þess að manneskja meti málið. Um slíkar ákvarðanir gilda sérstakar reglur.Persónuvernd og lög
• Sjálfvirknie. automationÞegar kerfi vinnur verk sjálft, án þess að manneskja geri hvert skref. Með gervigreind er hægt að sjálfvirknivæða fleiri verk en áður.Grunnhugtök
• Sjálfvirknistige. levels of automationMat á því hve stóran hluta verks má fela vél, frá engu til fullrar sjálfvirkni.Aðferðir
• Sjálfvirknivæðing verkferlae. workflow automationAð láta tölvukerfi vinna endurtekin skref í verkferli sjálfkrafa, svo fólk sinni því sem krefst dómgreindar.Aðferðir
• Skemae. schemaLýsing á uppbyggingu gagna: hvaða reitir eru til, af hvaða tagi og hvernig þeir tengjast.Forritun og tækni
• Skipanalínae. command lineTextaviðmót þar sem skipanir eru slegnar inn og tölvan svarar í texta, án glugga og hnappa.Forritun og tækni
• Skipulagsdrifin þróune. spec-driven developmentVinnulag þar sem kröfur, hönnun og verkþættir eru skrifuð fyrst og erindreki forritar svo eftir þeim.Forritun og tækni
• Skipulagt úttake. structured outputSvar frá mállíkani í föstu sniði, t.d. JSON eða töflu, svo annað forrit geti lesið það beint.Aðferðir
• Skjátextie. captionsTexti sem birtist á skjá samhliða myndskeiði og fylgir því sem sagt er.Forritun og tækni
• Skriftae. scriptLítið forrit sem keyrir röð skipana sjálfvirkt, t.d. til að endurnefna skrár eða sækja gögn.Forritun og tækni
• Skugganotkun gervigreindare. shadow AIÞegar starfsfólk notar gervigreindarverkfæri í vinnu sem vinnustaðurinn hefur ekki samþykkt, oft með persónulegum aðgangi.Öryggi og siðferði
• Skyndiminni fyrirmælae. prompt cachingTækni þar sem þjónustan geymir vinnslu á föstum fyrri hluta fyrirmæla og endurnýtir hann, sem lækkar kostnað og bið.Aðferðir
• Skýjaerindrekie. cloud agentErindreki sem keyrir á netþjóni í skýinu í stað tölvunnar þinnar og heldur áfram að vinna þótt þú sért ekki við tölvuna.Erindrekar og verkfæri
• Skýjavistune. cloud storageGeymsla gagna á netþjónum þjónustuaðila sem nálgast má um netið, í stað eigin tölvu.Forritun og tækni
• Skömmtune. quantizationAð minnka líkan með því að geyma tölurnar í því með minni nákvæmni. Það keyrir þá hraðar og á minni vélbúnaði.Líkön
• Slembiskógure. random forestVélnámsaðferð þar sem mörg ákvörðunartré eru þjálfuð hvert á sínu úrtaki gagnanna og kjósa svo um niðurstöðuna.Líkön
• Smjaðure. sycophancyTilhneiging gervigreindar til að samsinna þér og hrósa í stað þess að leiðrétta, jafnvel þegar þú hefur rangt fyrir þér.Öryggi og siðferði
• Spágreininge. predictive analyticsGreining á sögulegum gögnum til að spá fyrir um það sem er líklegt að gerist, t.d. eftirspurn eða bilanir.Aðferðir
• Spálíkane. predictive modelLíkan sem notar söguleg gögn til að spá fyrir um hvað gerist næst eða hvernig mál fer.Líkön
• Spjallmennie. chatbotForrit sem ræðir við þig í texta eða tali. Nútíma spjallmenni byggja yfirleitt á mállíkani.Erindrekar og verkfæri
• Spunagreinde. generative AIGervigreind sem býr til nýtt efni, svo sem texta, myndir, hljóð eða kóða, út frá fyrirmælum frá þér.Grunnhugtök
• SQL-innspýtinge. SQL injectionÁrás þar sem illgjarn texti er settur í innsláttarreit svo hann keyrist sem gagnagrunnsskipun og gefur aðgang að gögnum.Forritun og tækni
• Staðalmyndahlutdrægnie. stereotype biasÞegar gervigreind tengir hópa fólks við staðalmyndir, til dæmis um störf, eiginleika eða útlit.Öryggi og siðferði
• Staðbundin gervigreinde. local AIGervigreind sem keyrir á eigin tölvu eða þjóni í stað skýjaþjónustu, svo gögnin fara ekki út fyrir vinnustaðinn.Líkön
• Staðfesting inntakse. input validationAthugun á því að gögn frá notanda eða öðru kerfi séu á réttu formi áður en unnið er með þau.Forritun og tækni
• Staðgengille. mockGervieining sem kemur í stað raunverulegrar þjónustu í prófi, t.d. póstþjóns, svo prófið keyri án hennar.Forritun og tækni
• Staðgengilsbreytae. proxy variableBreyta sem virðist hlutlaus en fylgir í raun eiginleika sem ekki má byggja á, til dæmis póstnúmer sem fylgir uppruna.Öryggi og siðferði
• Staðlaðir samningsskilmálare. standard contractual clausesSamningsákvæði frá framkvæmdastjórn ESB sem eru notuð til að heimila flutning persónuupplýsinga út fyrir EES.Persónuvernd og lög
• Staðreyndaskoðune. fact-checkingAð sannreyna fullyrðingar, tölur og heimildir í svari gervigreindar áður en því er treyst eða það birt.Öryggi og siðferði
• Staflarakninge. stack traceListi sem forrit skrifar út við villu og sýnir í hvaða röð föll voru kölluð þegar hún varð.Forritun og tækni
• Stigmögnune. gradient boostingVélnámsaðferð sem byggir upp mörg lítil ákvörðunartré í röð, þar sem hvert nýtt tré leiðréttir villur trjánna á undan.Líkön
• Stigvaxandi fyrirmælie. iterative promptingAð nálgast góða niðurstöðu í nokkrum umferðum: byrja á einföldum fyrirmælum og laga þau út frá svörunum.Aðferðir
• Stoðvigravéle. support vector machineVélnámsaðferð sem flokkar gögn með því að finna mörk sem skilja flokkana að með sem mestu bili.Líkön
• Streymie. streamingÞegar svar mállíkans birtist jafnóðum, orð fyrir orð, í stað þess að koma allt í einu í lokin.Forritun og tækni
• Styrkingarnáme. reinforcement learningVélnám þar sem kerfi lærir með því að prófa sig áfram og fá umbun fyrir góða niðurstöðu en refsingu fyrir slæma.Grunnhugtök
• Styrkingarnám með endurgjöf mannae. reinforcement learning from human feedbackÞjálfunaraðferð þar sem fólk metur svör líkans og líkanið lærir að gefa svör sem fólk metur betur.Líkön
• Svartímie. latencyTíminn sem líður frá því beiðni er send þar til svar berst.Forritun og tækni
• Söguleg hlutdrægnie. historical biasHlutdrægni sem kemur inn í gervigreind af því að gögnin endurspegla ójöfnuð fortíðarinnar.Öryggi og siðferði
• Tagskilgreininge. type hintMerking í kóða sem segir hvaða tegund gagna breyta, færibreyta falls eða skilagildi á að hafa.Forritun og tækni
• Takmörkun beiðnae. rate limitingHámark á því hve margar beiðnir notandi eða kerfi má senda til þjónustu á tilteknum tíma.Forritun og tækni
• Talgerville. speech synthesiserKerfi sem breytir texta í talað mál. Nútíma talgervlar nota gervigreind og hljóma nánast eins og manneskja.Líkön
• Talgervinge. text-to-speechAð breyta rituðum texta í talað mál með tölvu, t.d. til að lesa upp skjal eða svar. Andstæðan er talgreining.Líkön
• Talgreininge. speech-to-textÞegar tal í upptöku er skrifað upp sem texti. Sjálfvirk talgreining gerir villur, svo bera þarf mikilvæg atriði saman við upptökuna.Líkön
• Tauganete. neural networkReiknilíkan úr mörgum tengdum einingum í lögum sem lærir með því að stilla styrk tenginganna.Grunnhugtök
• Tenginge. connectorLeið sem gefur gervigreindarverkfæri aðgang að öðru kerfi, t.d. tölvupósti, skjalasafni eða dagatali.Erindrekar og verkfæri
• Textagerðe. text generationÞegar mállíkan býr til texta, tóka fyrir tóka, út frá fyrirmælum og samhengi.Líkön
• Tilbúnar heimildire. hallucinated referencesTilvísanir í bækur, greinar eða dóma sem líta trúverðuglega út en eru ekki til, búnar til af gervigreind.Öryggi og siðferði
• Tilfinningagreininge. sentiment analysisAðferð sem metur hvort texti lýsir jákvæðu, neikvæðu eða hlutlausu viðhorfi, til dæmis í umsögnum eða tölvupóstum.Aðferðir
• Tilgangstakmörkune. purpose limitationPersónuupplýsingar á aðeins að nota í þeim tilgangi sem þeim var safnað fyrir, ekki í eitthvað allt annað.Persónuvernd og lög
• Tímabundið samtale. temporary chatSamtal í gervigreindarverkfæri sem er yfirleitt ekki vistað í sögu þinni og ekki notað til þjálfunar. Nánari skilyrði eru mismunandi eftir þjónustu.Öryggi og siðferði
• Tímasett verke. scheduled taskVerk sem gervigreindarverkfærið framkvæmir sjálfkrafa á tilteknum tíma eða reglulega, til dæmis daglegt yfirlit klukkan átta.Erindrekar og verkfæri
• Tókie. tokenLítil eining texta, oft orðhluti, sem mállíkan les og skrifar. Kostnaður og lengdarmörk eru mæld í tókum.Grunnhugtök
• Tókune. tokenizationÞað að skipta texta í tóka, orð eða orðhluta, áður en mállíkan getur unnið úr honum.Líkön
• Týnda miðjane. lost in the middleMállíkön nýta best upplýsingar í upphafi og lok langs texta. Það sem stendur í miðjunni fer frekar fram hjá þeim.Líkön
• Tækniskulde. technical debtKostnaður sem safnast upp þegar flýtilausnir eru valdar í stað betri lausna og greiðist seinna með vinnu.Forritun og tækni
• Tölvusjóne. computer visionSvið gervigreindar þar sem tölvur skilja og greina myndir og myndskeið, til dæmis þekkja hluti eða lesa texta af mynd.Grunnhugtök
• Umbreytire. transformerGerð tauganets sem nær öll stór mállíkön byggja á. Hún notar athyglisvirkni til að tengja hvern tóka við allan textann.Líkön
• Undirerindrekie. subagentErindreki sem aðalerindreki setur af stað til að sinna afmörkuðum hluta verks, oft með eigið afmarkað samhengi.Erindrekar og verkfæri
• Uppspunie. hallucinationÞegar gervigreind setur fram rangar eða tilbúnar upplýsingar eins og þær væru réttar, oft án nokkurrar viðvörunar.Öryggi og siðferði
• Úrtakshlutdrægnie. sampling biasHlutdrægni sem verður þegar gögnin koma frá hópi sem lýsir ekki þeim hópi sem kerfið á að þjóna.Öryggi og siðferði
• Útgáfuferlie. deployment pipelineSjálfvirk röð skrefa sem tekur breytingu á kóða, prófar hana og kemur henni í raunumhverfi.Forritun og tækni
• Útvíkkun myndare. outpaintingAð láta gervigreind stækka mynd út fyrir upphaflega rammann með nýju efni sem fellur að myndinni.Líkön
• Vafraerindrekie. browser agentErindreki sem stýrir vafra fyrir þig: opnar síður, smellir, fyllir út eyðublöð og safnar upplýsingum.Erindrekar og verkfæri
• Vafraviðbóte. browser extensionLítið forrit sem er sett upp í vafra og bætir við hann virkni, t.d. gervigreindaraðstoð á vefsíðum.Erindrekar og verkfæri
• Vatnsmerkie. watermarkFalið eða sýnilegt merki í mynd, hljóði eða texta sem sýnir að tiltekið gervigreindarkerfi bjó efnið til.Öryggi og siðferði
• Vefleite. web searchEiginleiki þar sem gervigreind leitar á netinu og notar niðurstöðurnar í svari. Þannig getur hún vitað um nýlega atburði.Aðferðir
• Vefveiðare. phishingBlekkingar með tölvupósti, skilaboðum eða vefsíðum sem eiga að fá þig til að gefa upp lykilorð eða greiða fyrir svik.Forritun og tækni
• Verkefnasvæðie. projectAfmarkað svæði í gervigreindarverkfæri þar sem samtöl, skjöl og leiðbeiningar um eitt verkefni eru geymd saman.Erindrekar og verkfæri
• Verkflæði erindrekae. agentic workflowVerkferli þar sem erindreki skipuleggur skrefin sjálfur, notar verkfæri og metur niðurstöður á leiðinni.Erindrekar og verkfæri
• Verkfæranotkune. tool useGeta líkans til að kalla á verkfæri, svo sem leit, reiknivél eða tengingu við kerfi, og nota niðurstöðuna í svari.Erindrekar og verkfæri
• Verkþættire. task areasÞeir afmörkuðu hlutar starfs sem hægt er að greina hver fyrir sig, til dæmis að skrifa skýrslu eða svara fyrirspurnum, þegar metið er hvað gervigreind getur tekið að sér.Aðferðir
• Verndarreglure. guardrailsReglur og tæknilegar takmarkanir sem halda gervigreindarkerfi innan marka, til dæmis síur, leyfilegar aðgerðir og samþykkisskref.Öryggi og siðferði
• Vélnáme. machine learningAðferð þar sem tölva lærir mynstur af dæmum í gögnum í stað þess að fylgja reglum sem einhver skrifaði.Grunnhugtök
• Vélþýðinge. machine translationSjálfvirk þýðing texta eða tals milli tungumála með hugbúnaði, nú oftast með mállíkönum.Líkön
• Viðbóte. pluginPakki sem bætir nýrri virkni við gervigreindarverkfæri, t.d. skipunum, færnipökkum, krókum eða tengingum.Erindrekar og verkfæri
• Viðkvæmar persónuupplýsingare. special category dataPersónuupplýsingar sem njóta sérstakrar verndar, t.d. um heilsu, trú, kynhneigð, stjórnmálaskoðanir og stéttarfélagsaðild.Persónuvernd og lög
• Viðmiðunarprófe. benchmarkStaðlað próf sem mörg líkön þreyta svo hægt sé að bera þau saman. Það segir lítið um hvernig líkan stendur sig í þínum verkum.Líkön
• Vigurgagnagrunnure. vector databaseGagnagrunnur sem geymir innfellingar og finnur þær sem líkjast mest, notaður t.d. í leitarstuddri svörun.Forritun og tækni
• Villuleite. debuggingAð finna orsök villu í forriti og laga hana. Gervigreind getur hjálpað til við að skýra villuboð og leggja til lagfæringar.Forritun og tækni
• Vinnsluaðilie. data processorSá sem vinnur persónuupplýsingar fyrir hönd ábyrgðaraðila og eftir fyrirmælum hans, til dæmis skýjaþjónusta.Persónuvernd og lög
• Vinnslusamningure. data processing agreementSamningur milli ábyrgðaraðila og vinnsluaðila sem lýsir hvernig persónuupplýsingar eru unnar, verndaðar og eytt.Persónuvernd og lög
• Vinnsluskráe. record of processing activitiesSkrá sem vinnustaður heldur yfir það hvaða persónuupplýsingar hann vinnur, í hvaða tilgangi og hverjir fá þær.Persónuvernd og lög
• Vinnuaðgangure. work accountAðgangur að gervigreindarverkfæri sem vinnustaðurinn hefur samið um og stýrir, öfugt við eigin aðgang starfsmanns.Persónuvernd og lög
• Vinnutrée. git worktreeAukaafrit af sama Git-verkefni í sérstakri möppu og grein, svo hægt sé að vinna í tveimur breytingum samtímis án árekstra.Forritun og tækni
• Vissustige. confidence scoreTala sem segir hversu viss kerfið er um niðurstöðu sína, oft sem hlutfall. Hún segir ekki hvort niðurstaðan sé rétt.Líkön
• XSS-áráse. cross-site scriptingÁrás þar sem skaðlegum kóða er laumað inn á vefsíðu svo hann keyri í vafra annarra notenda.Forritun og tækni
• Þekkingargrunnure. knowledge baseSafn skjala og upplýsinga sem gervigreind eða starfsfólk leitar í til að fá rétt svör um starfsemina.Aðferðir
• Þekkingarmörke. knowledge cutoffDagsetningin sem þjálfunargögn líkans ná til. Það veit ekkert um atburði eftir hana nema það fái aðgang að vef eða skjölum.Líkön
• Þjálfun líkanse. model trainingFerlið þar sem líkan lærir af gögnum með því að stilla færibreytur sínar skref fyrir skref.Líkön
• Þjálfunargögne. training dataGögnin sem líkan lærir af. Gæði þeirra og samsetning ráða miklu um hvað líkanið getur og hvaða skekkjur það hefur.Grunnhugtök
• Þróunarumhverfie. integrated development environmentForrit sem sameinar kóðaritil, villuleit og keyrslu á einum stað, t.d. VS Code eða Cursor.Forritun og tækni
• Þröng gervigreinde. narrow AIGervigreind sem ræður við afmarkað svið verkefna en hefur ekki almenna greind. Öll gervigreind í dag er talin af þessu tagi.Grunnhugtök
• Öryggisatvike. security incidentAtburður sem ógnar eða skaðar öryggi kerfa eða gagna, t.d. innbrot, gagnaleki eða stolinn aðgangur.Forritun og tækni
• Öryggisbresture. personal data breachAtvik þar sem persónuupplýsingar glatast, breytast eða komast í hendur óviðkomandi, af slysni eða vegna árásar.Persónuvernd og lög
• Öryggisveikleikie. vulnerabilityGalli í hugbúnaði eða stillingum sem árásaraðili getur nýtt sér til að komast þangað sem hann á ekki að komast.Forritun og tækni
• Örþjónusture. microservicesKerfi sem er skipt í margar litlar þjónustur sem hver sinnir einu hlutverki og er gefin út sér.Forritun og tækni
• Ályktunarvinnslae. inferenceÞað þegar þjálfað líkan er keyrt til að svara, öfugt við þjálfunina sjálfa. Hver fyrirspurn kostar reikniafl.Líkön
• Eimun líkanae. distillationAðferð þar sem lítið líkan er þjálfað til að herma eftir svörum stærra líkans og verður þannig ódýrara en næstum jafn gott.Líkön
• Flóttafyrirmælie. jailbreakFyrirmæli sem eru hönnuð til að fá mállíkan til að fara framhjá eigin verndarreglum.Öryggi og siðferði
• Gagnaeitrune. data poisoningÁrás þar sem fölskum eða skaðlegum gögnum er laumað inn í gögn sem líkan lærir af eða sækir svör í.Öryggi og siðferði
• Grunnlíkane. foundation modelStórt líkan sem er þjálfað á mjög fjölbreyttum gögnum og nýtist sem grunnur fyrir mörg ólík verkefni.Líkön
• Líkan sem dómarie. LLM-as-a-judgeAðferð þar sem eitt mállíkan metur svör annars eftir skilgreindum viðmiðum, t.d. í matsprófum.Aðferðir
• Líkanakorte. model cardSkjal sem fylgir líkani og lýsir til hvers það er ætlað, hvernig það var þjálfað og prófað og hvar takmörk þess liggja.Líkön
• Merkingarleite. semantic searchLeit sem finnur texta eftir merkingu en ekki bara eftir sömu orðum, t.d. „uppsögn“ þegar spurt er um „að hætta störfum“.Aðferðir
• Óstýrt náme. unsupervised learningVélnám þar sem líkanið fær gögn án réttra svara og finnur sjálft mynstur, hópa eða frávik í þeim.Grunnhugtök
• Prufuumhverfie. playgroundVefviðmót þar sem hægt er að prófa mállíkan beint, með eigin kerfisfyrirmælum og stillingum, áður en það er notað í lausn.Erindrekar og verkfæri
• Rauðliðaprófune. AI red teamingSkipulagðar tilraunir til að fá gervigreindarkerfi til að bregðast, svo hægt sé að laga veikleikana.Öryggi og siðferði
• Samhengisnáme. in-context learningÞegar mállíkan lærir að leysa verk út frá dæmum í fyrirmælunum, án þess að líkaninu sjálfu sé breytt.Aðferðir
• Samræminge. alignmentAð fá gervigreind til að stefna að markmiðum manna, fylgja gildum þeirra og hegða sér eins og til er ætlast.Öryggi og siðferði
• Smálíkane. small language modelMállíkan sem er mun minna en stærstu líkönin, nógu lítið til að keyra á fartölvu eða síma, en ræður vel við afmörkuð verk.Líkön
• Stýrt náme. supervised learningVélnám þar sem líkan lærir af dæmum sem eru merkt með réttu svari, t.d. tölvupóstum merktum sem ruslpóstur eða ekki.Grunnhugtök
• Útskýranleg gervigreinde. explainable AIGervigreind sem getur sýnt á skiljanlegan hátt hvers vegna hún komst að tiltekinni niðurstöðu.Öryggi og siðferði